АЖДОДЛАРИМИЗ ҲАЁТИ БИЗ УЧУН ИБРАТ

Атоқли шарқшунос Н.Веселовский таъбири билан айтганда “Ботирлигининг чеки бўлмаган, бутун ҳаёти жасорат намуналари билан тўлиб-тошган” бобомиз, шоҳ ва шоир Бобур Мирзо таваллуд топганларига бу йил 14 февралда 538 йил тўлади.

Темурийлар сулоласидан бўлган Заҳириддин Муҳаммад Бобур ҳаёти машаққатлар, қийинчиликлар, тахт учун курашлар силсиласида кечган. Отаси Умаршайх Мирзо вафот этганларида 11 ёшдан 12 ёшга қадам қўйган Бобур Мирзо  Андижон тахтига ворислик қилди, тахт учун кураш бошлаган Султон Аҳмад ва Султон Маҳмудларга қарши курашиш, тахтни ҳимоя қилиш унинг чекига тушди. Оқиллиги, Тангрининг инояти билан жангда қўли баланд келди. Лекин тақдир унинг гарданига машаққатли кечмишларни юклаган эди.

Андижоннинг қўлдан кетиши, Самарқанд тахти учун курашлар....

Охир-оқибат Бобур Мирзо ўзининг хос аскарлари билан Кобулга йўл олиб, 1503 йилда Кобул ва Ғазнани эгаллади.

1507 йилдан Ҳиндистонни забт этишга ҳаракат бошлайди ва 1526 йилда кучли жанг сирларини эгаллаган,  йиллар давомида эришган тажрибаси, тақдирнинг аччиқ сабоқларидан хулоса чиқарган ватандошимиз  “Буюк мўғул империяси”  деб аталган улкан салтанатга асос солди. Бу империя Ҳиндистон тарихида жуда катта ижобий ўрин тутади. Адолатли қонунлар чиқарган Бобур мамлакатдаги дин-мазҳаб жанжалларининг олдини олди, ғайридинлик солиғини бекор қилди, аёлларни ўлган эри билан тириклай ёқишни таъқиқлади, каналлар қаздирди, бинолар қурдирди. Атрофига олим ва фозил инсонларни тўплади. Ўз Ватанини соғинган Бобур Ҳиндистонда ҳам Мовароуннаҳрникидай ажойиб боғлар  яратди. Лекин 1526 йилда душманлари томонидан заҳарланган Бобур Мирзо 1530 йил 26 декабрда, Аграда вафот этади, кейинчалик унинг хоки васиятига кўра, Кобулга кўчирилади. Бобурнинг Ҳумоюн, Ҳиндол, Комрон, Аскарий исмли ўғиллари, Гулбаданбегим, Гулчеҳрабегим, Гулрангбегим исмли қизлари бўлган. Комрон Мирзо ва Гулбаданбегим ижод билан шуғулланган. Бобур авлодлари бўлган Акбаршоҳни, Шоҳжаҳон қурдирган Тожмаҳални, шоира Зебуннисобегимни бутун дунё билади.

Бобурнинг ижодий мероси салмоқли бўлиб, унинг 20 ёшида “Хатти Бобурий”ни яратиб, янги ёзувни кашф қилгани бутун дунёга маълум. Ундан ташқари, “Ҳарб иши”, “Мусиқа илми”, “Мубаййин ал-закот”, “Бобурнома” ва шеърий девонлар Бобур Мирзонинг юксак иқтидоридан далолатдир.

Шеъриятда Ватан соғинчи, тақдир машаққатлари, ёр  ҳажри, дўстлар дийдори каби мавзуларда қалам тебратган Бобур “Бобурнома”да Мовароуннаҳр, Хуросон, Ҳиндистондаги ўзи кўрган ва эшитган воқеаларни баён қилади. Асарни ўқиган инсон кўз ўнгида  ўша давр воқеалари жонланади. Тарихий ва машҳур шахслар билан танишади, тарихий ва илмий маълумотларга эга бўлади.

Бизнинг 40-сонли мактабимизда 5-15 февраль кунлари “Навоий ва Бобур кунлари” деб белгиланди. Шу муносабат билан ижодий кечалар, ғазалхонлик ва баҳр-у байт танловлари, очиқ дарслар ташкил қилинди. Ушбу тадбирлар давомида ўқувчиларга улуғ аждодларимизнинг ҳаёти ва ижоди ҳақида кенг маълумотлар берилди.

Қисқа қилиб айтганда, темурийлар авлодидан бўлган Мирзо Бобурнинг яратувчанлигини, она юртига муҳаббатини, илмга ва шеъриятга бўлган интилувчанлигини бугунги ёшларимизга ибрат қилсак арзийди.      

 Иқболой Юсуфова, 40-сонли мактабнинг

она тили ва адабиёт фани ўқитувчиси.