ҚОРАҚАЛПОҒИСТОН КОНСТИТУЦИЯСИНИНГ 29 ЙИЛЛИГИГА БАҒИШЛАНГАН ТАДБИР ЎТКАЗИЛДИ

Бундан 29 йил олдин, аниқроғи 1993 йил 9 апрель куни XII чақириқ Қорақалпоғистон Республикаси Олий Кенгашининг XII сессиясида асосий қонунимиз бўлган Конституциямиз қабул қилинди. 9 апрель – умумхалқ байрам деб эълон қилинди. Бу байрамни халқимиз давлатимиздаги адолатни, қонун устуворлигини ҳис қилган ҳолда эркин демократик фуқаролик жамият, ҳуқуқий давлат қуриш йўлидаги ишончли қадам ташлаган кун сифатида ҳар йили тантанали равишда нишонланиб келинмоқда.

Сана муносабати билан 82-сонли мактабда тумандаги “Мадад” ҳуқуқий маслаҳат бюроси ва Юридик хизмат кўрсатиш маркази ҳуқуқшунослари иштирокида маънавий-маърифий тадбир ўтказилди.

Тадбирда сўзга чиққан “Мадад” ҳуқуқий маслаҳат бюроси бош мутахассиси Даврон Пирманов, Юридик хизмат кўрсатиш маркази бошлиғи Нилуфар Жуманиёзова ва бошқа ҳуқуқшунослар ҳар бир давлатнинг асосий қомуси ҳисобланувчи конституциянинг ҳуқуқий негизи, унинг туб моҳияти, жамиятда у орқали белгилаб берилган ҳар бир муносабат тўғрисида сўзлаб, теран фикрлар билдиришди.

Қорақалпоғистон Республикаси Конституцияси муқаддима, 6 бўлим, 26 боб, 121 моддадан иборат бўлиб, унинг барча моддаларида дунёда умумэътироф этилган тамойиллар, халқаро ҳуқуқ нормалари ва бошқа бир қатор халқаро ҳужжатлардаги умуминсоний тамойиллар мазмуни мужассамдир.

Конституциянинг муқаддима қисмида Қорақалпоғистон Республикаси конституциясини қабул қилиш мақсади кўрсатилган. Биринчи бўлимда асосий принциплар белгиланган, яъни давлат суверенитети, халқ ҳокимиятчилиги, Конституция ва қонуннинг устунлиги, Қорақалпоғистан Республикасининг халқаро ва ташқи иқтисодий алоқаларига бағишланган. Конституциянинг 11-моддасида Қорақалпоғистон Республикаси давлат ҳокимиятининг тизими – ҳокимиятнинг қонун чиқарувчи, ижро этувчи ва суд ҳокимиятига бўлиниши принципига асосланиши кўрсатиб ўтилган.

Иккинчи бўлимда инсон ва фуқаронинг асосий ҳуқуқлари, эркинликлари ва бурчлари белгиланган. Ушбу бўлим умумий қоидалар, фуқаролик, шахсий ҳуқуқлар ва эркинликлар, сиёсий ҳуқуқлар, иқтисодий ва ижтимоий ҳуқуқларни, шунингдек, инсон ҳуқуқлари ва эркинликларининг кафолатлари ва фуқароларнинг бурчларини ўз ичига олади.

Қорақалпоғистон Республикаси Конституцияси қабул қилинган кун муносабати билан ўтказилган тадбирда Конституцияга киритилган охирги ўзгартириш ва қўшимчалар хусусида ҳам кенг турда маълумотлар берилди.

Таъкидланганидек, Қорақалпоғистон Республикаси Олий Кенгашининг 1994 йил 26 февралдаги ўн бешинчи сессиясида, биринчи чақириқ Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг 1995 йил 31 октябрдаги тўртинчи ва 1997 йил  15 декабрдаги  ўн  учинчи  сессияларида, иккинчи чақириқ Қорақалпоғистон  Республикаси  Жўқорғи  Кенгесининг 2003 йил 12 ноябрдаги ўн иккинчи сессиясида Қорақалпоғистон Республикаси Конституциясига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилган. Бундан ташқари, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг 2014 йил 27 июндаги ўн бешинчи сессиясида, 2019 йил 29 июндаги йигирма олтинчи сессиясида, 2019 йил 16 декабрдаги йигирма тўққизинчи сессиясида ва 2021 йил 12 февралдаги ўн  бешинчи  сессиясида ҳам Конституцияга ўзгартириш ва қўшимчалар киритилган.

Қорақалпоғистон Республикаси Конституциясида белгиланган меъёр ва принциплар демократик ҳуқуқий давлат қуриш, инсон ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлашда энг муҳим ҳужжат бўлиб ҳисобланади. Шубҳасиз, Қомусимиз юртимиз тараққиётининг мустаҳкам пойдевори бўлиб хизмат қилади.

М.Матюсупов, туман Юридик хизмат кўрсатиш маркази бош юрисконсульти.