Гиёҳвандлик – инсониятнинг катта душмани
Гиёҳвандлик бу шахс ва жамият учун жиддий, хавфли ва кенг тарқалган ижтимоий муаммо бўлиб, нафақат индивидуал соғлиқни ёмонлаштиради, балки оилалар, жамият ва ҳатто бутун миллатларни йўқотишга олиб келади. У соғлиқ, хавфсизлик ва иқтисодиёт соҳаларига салбий таъсир кўрсатади, жиноятчиликни оширади ҳамда миллионлаб одамлар ҳаётини издан чиқаради.
Жаҳон бўйича статистик маълумотларга назар ташлайдиган бўлсак, глобал гиёҳванд модда фойдаланувчилари сони ортиб бораётганини кўриш мумкин. 2022 йилда дунё бўйича 292 миллиондан ортиқ одам гиёҳванд модда истеъмол қилган ва бу кўрсаткич ўтган ўн йилликда тахминан 20 фоизга ошган. Энг кўп истеъмол қилинадиган моддалар орасида каннабис энг кенг тарқалган бўлиб, кейинги ўринларда опиоидларга асосланган гиёҳванд моддалар жойлашади. Гиёҳвандлик билан боғлиқ соғлиқ муаммолари ҳам дунё бўйича долзарбдир. Тахминан 64 миллион одам гиёҳвандлик касаллиги билан азобланади, лекин фақат ҳар 11 кишидан биттаси даволанишда қатнашади.
2022 йилда глобал миқёсда тахминан 7 миллион киши гиёҳванд моддалар билан боғлиқ полиция аралашуви, яъни ҳибс, огоҳлантириш ва тақиқлар билан дуч келган.
2025 йил якунларига кўра, Ўзбекистон божхона органлари томонидан 1,6 тонна гиёҳвандлик ва психотроп модда мусодара қилинган. Наркотик жиноятлар ва ёшлар масаласига тўхталадиган бўлсак, Тошкентда наркотик воситалар билан боғлиқ жиноят йўналишида ҳар иккинчи жиноят ёшлар иштирокида содир этилмоқда. 2023 йилда ушбу жиноятларда қарийб 28,1 фоиз ёшлар қатнашган.
"World Population Review" маълумотига кўра, дунё бўйича наркотик истеъмол қилиш бўйича 95-ўринни эгаллайди. Мамлакатимизда даволаниш имконияти борасида Ўзбекистонда фақат 8–10 фоиз беморлар тўлиқ терапевтик ёрдам олиши, бу эса жуда паст кўрсаткич эканлигини қайд этиш лозим.
Гиёҳвандлик соғлиқ учун организмга жиддий жароҳат етказиб, руҳий касалликлар ва дозанинг ошириб юборилиши хавфини туғдиради. Шунингдек, ОИВ инфекциялари ва гепатит каби касалликлар тарқалишига сабаб бўлиши мумкин. Жамият учун бу иллат жиноятчилик ва ижтимоий муаммоларнинг ошишига, иқтисодий йўқотишларга, хусусан, даволаш харажатлари ва меҳнатга лаёқатсизликка олиб келади. Ёшлар ва келажак учун эса таълимга салбий таъсир кўрсатиб, саводсизлик ва ишчи кучи йўқотилишига замин яратади.
Гиёҳвандлик билан курашда самарали ечимлар қаторида унинг олдини олиш ва хабардорлик кампанияларини кучайтириш, гиёҳвандлик билан боғлиқ касалликларни эрта аниқлаш ва соғломлаштириш дастурларини жорий этиш, даволаш ва реабилитация хизматларига эркин киришни таъминлаш ҳамда ҳисобга олинадиган ҳуқуқий ва профилактик чораларни амалга ошириш муҳим аҳамият касб этади.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
