Giyohvandlik – insoniyatning katta dushmani
Giyohvandlik bu shaxs va jamiyat uchun jiddiy, xavfli va keng tarqalgan ijtimoiy muammo boʻlib, nafaqat individual sogʻliqni yomonlashtiradi, balki oilalar, jamiyat va hatto butun millatlarni yoʻqotishga olib keladi. U sogʻliq, xavfsizlik va iqtisodiyot sohalariga salbiy taʼsir koʻrsatadi, jinoyatchilikni oshiradi hamda millionlab odamlar hayotini izdan chiqaradi.
Jahon boʻyicha statistik maʼlumotlarga nazar tashlaydigan boʻlsak, global giyohvand modda foydalanuvchilari soni ortib borayotganini koʻrish mumkin. 2022-yilda dunyo boʻyicha 292 milliondan ortiq odam giyohvand modda isteʼmol qilgan va bu koʻrsatkich oʻtgan oʻn yillikda taxminan 20 foizga oshgan. Eng koʻp isteʼmol qilinadigan moddalar orasida kannabis eng keng tarqalgan boʻlib, keyingi oʻrinlarda opioidlarga asoslangan giyohvand moddalar joylashadi. Giyohvandlik bilan bogʻliq sogʻliq muammolari ham dunyo boʻyicha dolzarbdir. Taxminan 64 million odam giyohvandlik kasalligi bilan azoblanadi, lekin faqat har 11 kishidan bittasi davolanishda qatnashadi.
2022-yilda global miqyosda taxminan 7 million kishi giyohvand moddalar bilan bogʻliq politsiya aralashuvi, yaʼni hibs, ogohlantirish va taqiqlar bilan duch kelgan.
2025-yil yakunlariga koʻra, Oʻzbekiston bojxona organlari tomonidan 1,6 tonna giyohvandlik va psixotrop modda musodara qilingan. Narkotik jinoyatlar va yoshlar masalasiga toʻxtaladigan boʻlsak, Toshkentda narkotik vositalar bilan bogʻliq jinoyat yoʻnalishida har ikkinchi jinoyat yoshlar ishtirokida sodir etilmoqda. 2023-yilda ushbu jinoyatlarda qariyb 28,1 foiz yoshlar qatnashgan.
"World Population Review" maʼlumotiga koʻra, dunyo boʻyicha narkotik isteʼmol qilish boʻyicha 95-oʻrinni egallaydi. Mamlakatimizda davolanish imkoniyati borasida Oʻzbekistonda faqat 8–10 foiz bemorlar toʻliq terapevtik yordam olishi, bu esa juda past koʻrsatkich ekanligini qayd etish lozim.
Giyohvandlik sogʻliq uchun organizmga jiddiy jarohat yetkazib, ruhiy kasalliklar va dozaning oshirib yuborilishi xavfini tugʻdiradi. Shuningdek, OIV infektsiyalari va gepatit kabi kasalliklar tarqalishiga sabab boʻlishi mumkin. Jamiyat uchun bu illat jinoyatchilik va ijtimoiy muammolarning oshishiga, iqtisodiy yoʻqotishlarga, xususan, davolash xarajatlari va mehnatga layoqatsizlikka olib keladi. Yoshlar va kelajak uchun esa taʼlimga salbiy taʼsir koʻrsatib, savodsizlik va ishchi kuchi yoʻqotilishiga zamin yaratadi.
Giyohvandlik bilan kurashda samarali yechimlar qatorida uning oldini olish va xabardorlik kampaniyalarini kuchaytirish, giyohvandlik bilan bogʻliq kasalliklarni erta aniqlash va sogʻlomlashtirish dasturlarini joriy etish, davolash va reabilitatsiya xizmatlariga erkin kirishni taʼminlash hamda hisobga olinadigan huquqiy va profilaktik choralarni amalga oshirish muhim ahamiyat kasb etadi.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
