A.NAVOIY TAVALLUDI KUNIGA BAGʻIShLANGAN “ADABIYoT VA MATEMATIKA FANLARINING BOGʻLIQLIGI” MAVZUSIDAGI TADBIR QIZIQARLI TAASSUROTLARGA BOY BOʻLDI

Koʻpchilik matematika fanini oʻrganish qiyin, murakkab fan sifatida koʻrishadi. Aslida ham shundaymi, umumtaʼlim maktablari oʻquvchilari haqiqatan ham matematikani  oʻrganishda qiynalishadimi?
Amudaryo tuman maktabgacha va maktab taʼlimi boʻlimi tasarrufidagi 57-sonli maktab oʻquvchilari uchun esa matematika - haqiqiy adabiyot va sheʼriyat darajasidagi jozibador, qiziqarli, shu bilan birga tafakkurni  charxlovchi fan sifatida  juda qadrli. Bu haqdagi maktab oʻquvchilarining fikri bilan qiziqsangiz, sheʼriyatda ham vazn, oʻlchov, sanoq borligi  xususida dalil fikrlarini bildirishib, sizni hayratda qoldirishadi. Maktabning 5-, 6-, 7-sinflar oʻquvchilari ishtirokida Alisher Navoiy tavalludining 583 yilligi munosabati bilan boʻlib oʻtgan “Adabiyot va matematika fanlarining oʻzaro bogʻliqligi” mavzusidagi maʼnaviy-maʼrifiy tadbirni kuzatarkanmiz, bunga yaqqol guvoh boʻldik. Ona tili va adabiyot fani oʻqituvchilari Gulbahor Boʻronova, Raʼnoxon Toʻrayeva, matematika fani oʻqituvchilari Feruza Yerimbetova, Mahliyo Xudoyberganova rahbarligida tashkillashtirilgan  mazkur tadbirda oʻquvchi-yoshlar umumtaʼlim fanlarini, ayniqsa, adabiyot va matematikani oʻzaro uzviylik asosida oʻrganayotganlarini amalda namoyon etishdi.
Avvalo, tadbir oʻtkaziladigan xona adabiyot va matematika fanlarining oʻzaro bogʻliqligini ifoda etuvchi koʻrgazmali vositalar, buyuk bobokalonlarimiz Al-Xorazmiy, A.Navoiy  hayoti va faoliyatini aks ettiruvchi  suratli-lavhalar, gazeta-jurnallar, ilmiy, maʼnaviy-maʼrifiy va badiiy adabiyotlar, gullar bilan bezatildi.
Tadbirni ochib bergan maktab direktori Masharif Roʻzmetov ilm-fan va adabiyotimizning buyuk dargʻalari Al-Xorazmiy hamda Alisher Navoiyning bebaho ilmiy-madaniy, adabiy merosi va bu merosning bugungi yoshlar taʼlim-tarbiyasida tutgan betakror va tengsiz oʻrni haqida batafsil toʻxtalib oʻtdi.
Shundan soʻng, asosiy 8ta shart boʻyicha oʻz bilimlarini namoyish etishlari uchun 5-sinfning “Navo”, 6-sinfning “Al-Xorazmiy” 7-sinf oʻquvchilaridan iborat “Alisher Navoiy” jamoalari taklif etildi. Har bir jamoa sardori tadbirning 1-sharti talablariga koʻra, oʻz jamoasi va jamoaning nomlanishidan koʻzlangan maʼno-mazmun hamda maqsadlari yuzasidan oʻzlarini tanishtirdilar. Biri-biridan bilimdon va zukko oʻquvchilar tanishtiruv shartini juda chiroyli va madaniyatli tarzda amalga oshirdilar. Shundan soʻng, uchala jamoa ham sonlar ishtirokidagi maqol aytish sharti boʻyicha bahslashdilar. Yashirin sonlarni topishga bagʻishlangan 3-shart yanada qiziqarli bahslar bilan davom etdi.
Tadbir davomida ishtirokchilar 4-shart talablari asosida mustaqil ravishda qiziqarli misol va masalalar yechishdi va matematik terminlar yozish boʻyicha musobaqalashishdi.
Ruboiylar ketma-ketligi, Navoiy asarlarida qoʻllagan vazn, oʻlchov  va shakl yuzasidan 6-shart talablarini bajarish jarayonida ishtirokchilar bir-birlariga savollar berish orqali oʻquvchi-oʻquvchining bilimini sinovdan oʻtkazishdi. Bunda A.Navoiy ruboiylarining turoqlanishi, qofiyalanishida sanoqning oʻrni yuzasidan oʻzaro bahslashdilar.
Tadbirning 7-sharti esa haqiqiy Navoiyxonlik bayramiga aylanib ketdi. Unda har bir jamoa aʼzosi Navoiy gʻazallarini qanchalik koʻp bilishini, shu bilan birga  gʻazallarning mazmun-mohiyati, turoqlanishi va oʻlchovi, yaʼni vazni xususidagi bilimdonliklarini namoyish etishdi. Oxirgi, 8-shartni uchala jamoa aʼzolari ham qiziqarli tarzda bajardilar. Unda oʻquvchi-yoshlar ikki buyuk alloma hayoti va faoliyati haqida hikoya qiluvchi sahna koʻrinishlarini mahorat bilan ijro etishdi.
Tadbir yakunida Jasur Oʻrozboyev rahbarligidagi Barno Asqarova, Rayhon Haytimbetova, Anora Jumanovalardan iborat hakamlar hayʼati xulosalariga koʻra, “Al-Xorazmiy”  jamoasi 1-oʻringa munosib koʻrildi. “Alisher Navoiy” jamoasi 2-oʻrinni, “Navo” jamoasi 3-oʻrinni egalladilar.
Shunisi eʼtiborliki, ushbu tadbir orqali maktabda matematika va adabiyot fanlarini oʻqitishda ikkala fan oʻqituvchilarining hamkorligi yaxshi yoʻlga qoʻyilgani tufayli oʻquvchi-yoshlar adabiyot va matematika fanlarining oʻzaro bogʻliqligini bilim va intilishlari orqali amalda namoyon eta oldilar. Hatto tadbir boshlovchilari boʻlgan 8-sinf oʻquvchilari Musobek Yoʻldoshev va Zarinaxon Qurbonboyevalar har bir shartga taʼrif berishda A.Navoiy asarlaridan samarali foydalandilar.
Boʻlib oʻtgan tadbir 57-sonli maktab pedagogika jamoasining ahilligidan, innovatsion pedtexnologiyalardan samarali foydalangan holda faoliyat yuritayotganlaridan yaqqol dalolatdir.

Robiya YOʻLDOShEVA.