Prezident murojaatida sud-huquq masalalarining dolzarbligi

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 20-dekabrdagi Oʻzbekistan Respublikasi Oliy Majlisiga va halqiga qilgan murojaatida muhim yoʻnalishlardan uchinchi yoʻnalish bu sud huquq sohasida masalalarni oʻz ichiga oladi.

Yurtboshimiz murojaatlarida soʻnggi yillarda sud-huquq sohasida bir qancha ishlar amalga oshirilganligini, lekin shu bilan birga, sohada bir qancha dolzarb masalalar borligini, jumladan, tergov sifati pastligi, sudlarda fuqarolarning ovoraligi, sud qarorlarining ijrosi taʼminlanmayotganligi kabi muammolar xanuzgacha uchrayotganligini taʼkidlaganlar.

Shuningdek, oldingi yillarda koʻtarilgan advokatlarni davlat hisobidan bepul taʼminlanishining elektron tanlash tizimining ishga tushmayapti, bu masalaning darhol nazoratga olinib, tizim ishga tushirilishi lozim.

Sudda va tergovda ayblov va himoyaning baravar taʼminlanmayotganligi shu jumladan, nima uchun advokatga jinoyat ishi qoʻzgʻatish va tugatish haqidagi qarordan nusxa berilmasligi, bunday holatda tenglik taʼminlanmasligi muqarrar.

Prezidentimiz endi sudlarga jinoyat ishi faqat ayblov xulosasi bilan emas, balki himoyachining fikri bilan birga qabul qilinishini, ayblanuvchining himoyachidan voz kechishi boʻyicha har bir holat prokuror, sud tomonidan sinchiklab oʻrganiladigan tizim joriy qilinishi haqidagi takliflari bu ayblanuvchining himoyachi bilan taʼminlanishiga real amalga oshirilishiga toʻsqinlik qiluvchi barcha omillarni bartaraf etadi.

Yuqorida atab oʻtilgan huquqiy yordam koʻrsatish sohasidagi dolzarb boʻlgan muammolarning hal qilinishi fuqarolarga huquqiy yordam koʻrsatish sifatli amalga oshiriladi, xalqning ehtiyojmand qatlamlari ham malakali advokat yordamidan bepul taʼminlanadi.

Murojaatda qisqa muddatda huquq-tartibot idoralarini yangicha ishlashga oʻrgatadigan, odil sudlov sifatini oshiradigan tizim yaratish yuzasidan aloxida Farmon qabul qilinishi haqida taʼkidlangan.

Bundan koʻzlangan maksad eng avvalo, odamlarimizning joylarda sudma-sud sarson boʻlib yurishlariga barham beriladi. Buning uchun adolatli hukm va qaror chiqarish boʻyicha viloyat sudlarining vakolati ham, masʼuliyati ham oshirilishini taʼminlash lozimdir.

Sud huquq islohatlari jadal rivojlanayotgan bu davrda fuqarolarning shaxsiy daxlsizligini taʼminlash va mulkiy huquqlarini taʼminlash muhimdir, shu bois tintuv oʻtkazish, telefon soʻzlashuvini eshitish va mulkni xatlashga sanktsiyani prokurordan sudga oʻtkazamiz. Bu esa mulk hukuqining sud orqali himoya qilinishi tamoyili bilan hamohangdir.

Yurtimizda huquqiy mustahkamlangan investitsiyaviy muhitning taʼminlanishi bevosita investorlarning sud orqali himoya qilinishi bilan bogʻliqdir.

Oʻzbekistonda mulk va investitsiyaning himoyachisi qaysidir hokim yoki vazir emas, faqat Konstitutsiya, qonun va sud boʻladi.

Bu borada Xalqaro tijorat sudini Oʻzbekistonda tashkil qilinishi sohada muhim qadam boʻlib hisoblanadi.

R.Xudayberganova, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi sudyasi