Yaxshilar yodi

Esimda, Amudaryo sohilidan uncha uzoq boʻlmagan himoya dambasidan 200-250 metrcha ichkarida boshlangʻich maktabimiz boʻlardi. Loydan solingan,  pol oʻrniga pishgan gʻisht toʻshalgan, ikkitagina sinfxonasi bor, uzun koridorli maktabda har sinfxonada birinchi va uchinchi, ikkinchi va toʻrtinchi sinflar qoʻshib oʻqitilardi. Har sinfida oʻn nafarcha oʻquvchisi bor, pastak devori ohaklanib, oppoq boʻlib turadigan, atrofi tol, teraklar bilan oʻralgan maktabda men ilk taʼlim olganman.

Ushbu maktabimizda Otamurod Oʻtamurodov va Aqboʻlish opa Jayliyevalar oʻqituvchi boʻlib ishlashar, hech bir oʻquvchi ularning aytganidan chiqmas, muallimlarimiz nazarimizda dunyodagi eng aqlli, eng mehribon odamdek tuyular edi biz uchun. Maktabimiz yangi binoga koʻchib, toʻliqsiz oʻrta maktab, oʻrta maktabga  aylantirilgan vaqtlarda ham qalbimizda ilk ustozlarimizga boʻlgan hurmatimiz susaymadi.

Maktabda biz uchun xuddi ustozlarimizday kuyunchak, yupun kiyinib, maktabga sovqotib kelganlarni pechkaga olov yoqib yurib isintirib, kiyimlarini toʻgʻrilab, gʻamxoʻrlik qilib yuradigan yana bir inson – qorovul Habibulla bobo Sapayev bor edi.

Bolalar boboning toʻpolon qilmang, yugurishmang, bir-biringizga yoʻl bering, degan soʻzlarini hech ogʻir olmas, yoʻriqlaridan chiqmas edi. Bobo maktabni supurib-sidirib, pechkalariga oʻt yoqib, tinim bilmas, bahor kelishi bilan chor-atrofdagi daraxtlarga ishlov berar, butar, xodalarini chopar, maktab yeriga qovun, tarvuz kabi turli ekinlar ekar edi. Uning bu odati 1970-yilda maktabimiz yangi binoga koʻchib oʻtganida ham davom etdi. Sentyabrda yangi oʻquv yiliga oʻqishga kelgan bolalarga Habibulla bobo oʻzi yetishtirgan qovunlarini maqtab-maqtab kesib, tilimlab berardi. Men uchun qovunlardan ham boboning gurunglarini tinglash maroqli boʻlardi. Boisi, u Ikkinchi jahon urushi ishtirokchisi boʻlganligidan oʻsha olovli soʻqmoqlarda koʻrgan-kechirganlarini hikoya qilsa, hech kim joyidan jilgisi kelmay tinglardi.

Maktabimizda 9-may bayrami arafasida hududdagi urush faxriylari bilan uchrashuvlar oʻtkazilganida Habibulla boboni ham toʻrga oʻtqazishar, nafaqat oʻquvchilar, hatto oʻqituvchilar ham uning urush xotiralarini berilib tinglardi.

Habibulla Sapayev oilada toʻrt oʻgʻilning biri boʻlgan, 1908-yilda tugʻilgan. Avval ikki nafar akasi, keyinchalik u va ukasi frontga chaqirilgan. Akalaridan vafot etganligi toʻgʻrisida qoraxat kelgan boʻlsa-da, ota-onasi to hayotdan koʻz yumguncha kelar, deb umidvor boʻlib yoʻl qarashgan. 1943-yilda Habibulla va ukasi Saʼdulla Sapayevlar nogiron boʻlib qaytib kelishgan.

Ukrainani ozod qilish uchun janglar borayotgan vaqtda Habibulla Sapayevga yaqin joyda bomba portlagan. Oyogʻidan ogʻir yaralanib, tuproq tagida koʻmilib qolgan askarni safdoshlari koʻrmay, ilgarilab ketishgan.

– Oradan necha kun oʻtganini bilmayman. Bir it kelib mening tirik ekanligimni bilib, kiyimimdan tishlab tortib tuproq tagidan chiqardi. It orqamdan yur, deganday ilgarilab, irillardi. Men joyimdan qoʻzgʻala olmasdim. Aftidan, u frontdagi xizmat itlardan edi, talotoʻplarda safidan ajralib qolgan boʻlsa kerak. Keyin it chopqillab ketib qoldi va anchadan keyin oʻn yoshlardagi bir qizni ergashtirib keldi. Qiz menga nimalardir der, lekin bir-birimizning tilimizga tushunmasdik. Hademay  qizaloq turli yoshdagi mahalliy aholini boshlab keldi. Ular bizning qismlarimizdan biriga men haqimda xabar bergan. Shu tariqa meni harbiy gospitalga joʻnatishgan. Jarrohlik amaliyotlari, uzoq davolanishlardan soʻng, nogiron boʻlsam ham elimga qaytish baxtiga muyassar boʻldim, deb hikoya qilardi bobom, – deya bobosini xotirlaydi Habibulla Sapayevning nevarasi, 32-sonli maktab direktori Ravshanbek Shamshetov.

Habibulla Sapayev urushdan qaytgach, oila qurib, 4 nafar qiz farzandli boʻlib, ularning ardogʻida yashadi. Nogironman, demay maktabda qorovul, oʻtyoqar boʻlib ishladi. Barvasta qomatli, oq-sariqdan kelgan yuzi nurli, bolajon boboni faqat oʻquvchilar emas, butun ovulimiz odamlari yaxshi koʻrishardi.

U 1996-yilda 88 yoshida vafot etdi. Hozirgi kunda ham taʼlim olgan maktabimga borsam, xuddi Habibulla bobo kezib yurganday, xiyol oqsoqlanib menga peshvoz chiqadiganday tuyuladi menga.

9-may – Xotira va qadrlash kuni arafasida sevimli boboni eslab, u kishi haqida sizlarga ham aytib bergim keldi... Axir yaxshilar yodi mangu, deyishadi.

Oygul RAJABOVA.