25 апрель Бутунжаҳон безгакка қарши кураш куни
ЖССТнинг 2007 йил май ойида бўлиб ўтган 60-сессияси қарорига кўра, дунё бўйича ҳар йили 25 апрель Бутунжаҳон безгакка қарши кураш куни сифатида нишонланади.
Бутунжаҳон безгакка қарши кураш куни - безгак касаллигини юқтириш хавфи, безгак бўйича нохуш ҳудудларга чиқишда шахсий ҳимоя чоралари ҳақида хабардор қилиш, безгакни даволаш мумкинлиги ва аҳолига профилактика чораларини кўриш зарурлигини тушунтириш мақсадида эълон қилинди. 2020 йилда дунёнинг деярли ярим аҳолиси безгак хавфи остида эканлиги маълум бўлди. ЖССТнинг статистик маълумотларига кўра, 2020 йилда дунё бўйлаб 241 млн аҳоли безгак билан касалланди ва улардан 627 минг нафари вафот этди.
2019 йилдан буён "Безгакни йўқотиш мендан бошланади" шиори остидаги ушбу кун нишонланиб келинмоқда. Безгакни фақат тиббий хизмат ёрдамида енгиб чиқиш жуда қийин. Бунинг учун барча ташкилотлар ва муассасалар, хусусий ва давлат корхоналари кучларини бирлаштиришлари зарур. Шунингдек ҳар ким бу касаллик ҳақида маълумотга ега бўлиши, ҳамда унинг олдини олиш йўллари бн таниш бўлиши шарт. Ўзингизни безгакдан фаол ҳимоя қилиш орқали сиз Ўзбекистонда ва бутун дунёда безгакка қарши курашда иштирок етган бўласиз.
Безгак касаллиги - бу одамларда учрайдиган хатарли юкумли касаллик. Уни факат микроскоп ёрдамида кўриш мумкин бўлган паразитлар–плазмодийлар оркали чакирилади. Плазмодийлар содда жониворлар синфига мансуб. Паразитлар одам конида, яьни эритроцитларда яшайдилар ва кўпаядилар, бунда эритрцитларни емириб кам қонлик келтириб чиқаради, бундан ташқари организмнинг кон ишлаб чикарувчи, асаб, кон-томир ва бошка тизимлар фаолиятининг бузилишларига олиб келади. Баьзан касаллик шу кадар оғир кечадики, даволашни ўз вактида бошламаган холларда бемор касаллик бошлангандан бир неча кун ичида халок бўлиши мумкин. Безгак касаллиги бемор одамдан соғлом одамга Аnopheles уруғига мансуб бўлган чивинларнинг (ҳалқ тилида-пашша) урғочи турлари чакиши туфайли бемор одамдан соғлом одамга ўтади. Бундай чивинларни безгак чивинлари деб хам атайдилар . Безгак чивинлари касал одам ёки ҳайвонларнинг қонини сўрганда ўзларига паразитни юқтириб олишади, кейинчалик бу чивинлар ҳавфли ҳисобланиб, соғлом одам ва ҳайвонларга тарқатади. Безгакда бемор тана ҳарорати 39-41 ва унданда юқори кўтарилиши кузатилади, 10-15 минутдан кейин харорат тушиб бемор совуқотади, шу тарзда ҳарорат ҳуружи қайталаниб туради. Бу ҳолат кунлаб давом этиши мумкин. Бундан ташқари беморда жигар ва талоқнинг катталашиши, камқонлик аломатлари кузатилади. Агарда Сизда:
- 2-3 кун давомида тана хароратингиз кўтарилган, шунингдек бош, бўғинлар оғриги, кўнгил айниши, йўтал ва шунга ўхшаш шамоллаш белгилари бўлса;
- қалтираш билан кечадиган вақти-вақти билан ҳароратнинг кўтарилиши кузатилса;
- иситмалаш 4 кун ва ундан ортиқ вақт давом этиб, қўйилган ташхисга биноан даволашга қарамасдан тўхтамаётган бўлса;
- иситмалаш 4 кун ва ундан ортиқ вақт давом этиб, бунда ташхис қўйилмай ёки «этиологияси аниқ бўлмаган иситмалаш» ташхиси қўйилганда;
- безгак касаллиги бўйича эндемик (касаллик мавжуд бўлган) бўлган давлатларга борган бўлсангиз;
- иситмалаш йўқ, лекин талоқ ва жигарингиз катталашган, сариқлик ва сабаби маълум бўлмаган камқонлик аломатлари кузатилса; шифокорингизга мурожаат қилишингизни маслаҳат берамиз. Ўз соғлиғингизга ва атрофингиздагиларнинг соғлиғига бефарқ бўлманг.
Тўлибой Атамуратов, Жамол Камолов, Амударё тумани санитария эпидемиолигик-осойишталик ва жамоат саломатлиги бўлими паразитолог шифокорлари
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
