25-aprel Butunjahon bezgakka qarshi kurash kuni
JSSTning 2007-yil may oyida boʻlib oʻtgan 60-sessiyasi qaroriga koʻra, dunyo boʻyicha har yili 25-aprel Butunjahon bezgakka qarshi kurash kuni sifatida nishonlanadi.
Butunjahon bezgakka qarshi kurash kuni - bezgak kasalligini yuqtirish xavfi, bezgak boʻyicha noxush hududlarga chiqishda shaxsiy himoya choralari haqida xabardor qilish, bezgakni davolash mumkinligi va aholiga profilaktika choralarini koʻrish zarurligini tushuntirish maqsadida eʼlon qilindi. 2020-yilda dunyoning deyarli yarim aholisi bezgak xavfi ostida ekanligi maʼlum boʻldi. JSSTning statistik maʼlumotlariga koʻra, 2020-yilda dunyo boʻylab 241 mln aholi bezgak bilan kasallandi va ulardan 627 ming nafari vafot etdi.
2019-yildan buyon "Bezgakni yoʻqotish mendan boshlanadi" shiori ostidagi ushbu kun nishonlanib kelinmoqda. Bezgakni faqat tibbiy xizmat yordamida yengib chiqish juda qiyin. Buning uchun barcha tashkilotlar va muassasalar, xususiy va davlat korxonalari kuchlarini birlashtirishlari zarur. Shuningdek har kim bu kasallik haqida maʼlumotga yega boʻlishi, hamda uning oldini olish yoʻllari bn tanish boʻlishi shart. Oʻzingizni bezgakdan faol himoya qilish orqali siz Oʻzbekistonda va butun dunyoda bezgakka qarshi kurashda ishtirok yetgan boʻlasiz.
Bezgak kasalligi - bu odamlarda uchraydigan xatarli yukumli kasallik. Uni fakat mikroskop yordamida koʻrish mumkin boʻlgan parazitlar–plazmodiylar orkali chakiriladi. Plazmodiylar sodda jonivorlar sinfiga mansub. Parazitlar odam konida, yani eritrotsitlarda yashaydilar va koʻpayadilar, bunda eritrtsitlarni yemirib kam qonlik keltirib chiqaradi, bundan tashqari organizmning kon ishlab chikaruvchi, asab, kon-tomir va boshka tizimlar faoliyatining buzilishlariga olib keladi. Bazan kasallik shu kadar ogʻir kechadiki, davolashni oʻz vaktida boshlamagan xollarda bemor kasallik boshlangandan bir necha kun ichida xalok boʻlishi mumkin. Bezgak kasalligi bemor odamdan sogʻlom odamga Anopheles urugʻiga mansub boʻlgan chivinlarning (halq tilida-pashsha) urgʻochi turlari chakishi tufayli bemor odamdan sogʻlom odamga oʻtadi. Bunday chivinlarni bezgak chivinlari deb xam ataydilar . Bezgak chivinlari kasal odam yoki hayvonlarning qonini soʻrganda oʻzlariga parazitni yuqtirib olishadi, keyinchalik bu chivinlar havfli hisoblanib, sogʻlom odam va hayvonlarga tarqatadi. Bezgakda bemor tana harorati 39-41 va undanda yuqori koʻtarilishi kuzatiladi, 10-15 minutdan keyin xarorat tushib bemor sovuqotadi, shu tarzda harorat huruji qaytalanib turadi. Bu holat kunlab davom etishi mumkin. Bundan tashqari bemorda jigar va taloqning kattalashishi, kamqonlik alomatlari kuzatiladi. Agarda Sizda:
- 2-3 kun davomida tana xaroratingiz koʻtarilgan, shuningdek bosh, boʻgʻinlar ogʻrigi, koʻngil aynishi, yoʻtal va shunga oʻxshash shamollash belgilari boʻlsa;
- qaltirash bilan kechadigan vaqti-vaqti bilan haroratning koʻtarilishi kuzatilsa;
- isitmalash 4 kun va undan ortiq vaqt davom etib, qoʻyilgan tashxisga binoan davolashga qaramasdan toʻxtamayotgan boʻlsa;
- isitmalash 4 kun va undan ortiq vaqt davom etib, bunda tashxis qoʻyilmay yoki «etiologiyasi aniq boʻlmagan isitmalash» tashxisi qoʻyilganda;
- bezgak kasalligi boʻyicha endemik (kasallik mavjud boʻlgan) boʻlgan davlatlarga borgan boʻlsangiz;
- isitmalash yoʻq, lekin taloq va jigaringiz kattalashgan, sariqlik va sababi maʼlum boʻlmagan kamqonlik alomatlari kuzatilsa; shifokoringizga murojaat qilishingizni maslahat beramiz. Oʻz sogʻligʻingizga va atrofingizdagilarning sogʻligʻiga befarq boʻlmang.
Toʻliboy Atamuratov, Jamol Kamolov, Amudaryo tumani sanitariya epidemioligik-osoyishtalik va jamoat salomatligi boʻlimi parazitolog shifokorlari
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
