Isteʼmolchilik madaniyati — halollik va farovonlik sari yoʻldir

Mamlakatimizda isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish sohasida keng koʻlamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Asosiy Qomusimiz — Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida ham iqtisodiy faoliyatda davlat isteʼmolchilar huquqi ustunligini hisobga olishi kafolatlab qoʻyilgan. Shuningdek, 1996-yilning 26-aprel sanasida bu boradagi yaxlit huquqiy hujjat — “Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilindi.

Bugungi kunda zamon taraqqiyoti bilan yangi ish, xizmatlar va tovarlarning yangi turlari paydo boʻlishi isteʼmolchilarning turli sohalar boʻyicha huquqlarini samarali himoya qilishni, bu boradagi meʼyoriy-huquqiy hujjatlarni yanada takomillashtirishni taqozo etmoqda. Shunga muvofiq mavjud qonunchilikka oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritildi. Unga koʻra, isteʼmolchi va sotuvchi, ishlab chiqaruvchi hamda xizmat koʻrsatuvchi oʻrtasidagi huquqiy munosabatlarga ustuvorlik berilib, shartnoma hujjatlariga isteʼmolchilarning huquqlarini kamsitadigan shartlar kiritilishiga yoʻl qoʻymaslik talablari kiritilgani oʻzining ijobiy samarasini bermoqda.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish federatsiyasi tizimidagi Amudaryo tumani Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyati tomonidan sohaga oid qonunchilik hujjatlari, Prezident farmonlari va hukumat qarorlarining isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilishdagi ahamiyati yuzasidan amalga oshirilayotgan targʻibot-tashviqot tadbirlari tufayli tuman hududida isteʼmolchilar huquqlari buzilishining oldi olinib, bu boradagi muammoli masalalar joylarda ijobiy hal etilmoqda.

Amudaryo tumani Tibbiyot birlashmasida oʻtkazilgan uchrashuvda taʼkidlanganidek, 2025-yil davomida isteʼmolchilar huquqlarini samarali himoya qilish maqsadida jamiyat tomonidan tumandagi ovul va mahallalarda faoliyat olib boruvchi “Mahalla yettiligi” aʼzolari hamda korxona va tashkilotlar hamkorligida 4 ta tayanch guruhi tashkil etilib, ular tarkibidagi koʻngilli aʼzolar soni 2000 nafarga yetkazildi. Ushbu tayanch guruhlari tomonidan tumanning barcha hududlarida “Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi, “Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisida”gi, “Ijtimoiy sheriklik toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunlari mazmun-mohiyati yuzasidan isteʼmolchilarga keng tushunchalar berilib, huquqiy savodxonlik mashgʻulotlari olib borildi. “Yuksak isteʼmol madaniyati sari”, “Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilishda qonun ustuvorligi” mavzularida tumanning 35 ta hududidagi ovul va mahallalarida davra suhbatlari tashkil etilib, ularga barcha yosh toifalaridagi isteʼmolchilar qamrab olindi.

Ayniqsa, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilishda jamoatchilik ishtirokini kengaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori ijrosini taʼminlashga qaratilgan nazorat tadbirlarida aholining faol ishtiroki muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Shu sababli aholi gavjum joylarda tushuntirish-targʻibot ishlari tashkil qilinmoqda. Bozorlar va boshqa jamoat joylarida oʻtkazilayotgan uchrashuvlarda aholiga amaldagi qonunchilik va isteʼmolchilarning qonun bilan kafolatlangan huquqlari haqida maʼlumotlar berilmoqda.

Jamiyat tomonidan 2025-yil davomida tumanning 6 ta mahallasida jamoatchilik tartibida oʻtkazilgan oʻrganishlar natijasida rasmiylashtirilgan isteʼmolchilar huquqlari buzilishi bilan bogʻliq maʼlumotlar zarur choralar koʻrish uchun tuman hokimligiga, nazorat qiluvchi organlarga hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish federatsiyasi markaziy apparatiga kiritildi.

“Isteʼmolchilar huquqlarini samarali himoya qilishni tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Prezident qarori ijrosini taʼminlash, shuningdek, aholining isteʼmolchi sifatidagi bilimi va savodxonligini oshirishga qaratilgan dasturlar doirasida olib borilayotgan izchil chora-tadbirlar natijasida Amudaryo tumani Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatiga kelib tushgan 26 ta murojaat joylariga chiqqan holda oʻrganilib, ularning barchasi ijobiy hal etildi va isteʼmolchilarga tegishli mablagʻlar undirib berildi.

Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish, ularning murojaatlari bilan ishlashda shaffoflik va samaradorlikni taʼminlash borasidagi ishlarni yanada yaxshilashga qaratilgan saʼy-harakatlar nafaqat jamiyat aʼzolarining, balki har bir fuqaroning zimmasidagi masʼuliyatli vazifasidir. Zero, isteʼmolchilik madaniyati — halollik va farovonlik sari yoʻldir.

Robiya Yoʻldosheva