HAYoTDAGI USTOZIM

“Otasining izini bosibdi”. Bu iborani men oʻz maʼnosida tushunganman. Maktab direktori boʻlib ishlagan dadam tong yorishishi bilan maktabga otlanar, choyimni chala ichgan qizaloq – men uning orqasidan ergashardim. Har kuni dadam bosgan izni bosishga harakat qilardim. Agar biror sabab boʻlib, izlarini bosa olmasam, “Endi oʻqituvchi boʻlolmay qolaman”, – deb oʻkinardim.

Otamiz oʻrgatgan tartibga koʻra, oilamizda qatʼiy mehnat taqsimoti mavjud boʻlib, yoshimizga yarasha ish taqsimlanardi. Men oʻt oʻrsam, Dilbar chaqaloqqa qaraydi, Bahrom tomorqaga suv tarasa, Ikrom tovuqlarga don beradi. Kechgi ovqatgacha har birimizdan hisobot olgan dadam qay birimizni maqtar, qay birimizga boshlarini chayqab qoʻyardi. Ularning ikki ogʻiz maqtoviga erishish uchun aka-ukalar rosa harakat qilardik.

Qizlar dadamizni juda-juda yaxshi koʻrardik, har birimizni Toshkentga, oliygohga hujjat topshirishdan tortib, uch oydan bir uyga qaytganimizda Toshhovuzdami, Urganchdami, Nukusdami, kutib olishga doim oʻzi chiqishiga oʻrganib qolgandik. Yoʻl charchogʻi ham darrov esdan chiqar edi. Dadamning hazil aralash, erkalatib hol soʻrashlarini hozirgacha sogʻinamiz. Institutni qizil diplomga tugatib keldim, ammo, oʻzimcha oʻqituvchi boʻlmoqchi emasdim. Nizomiy nomli Toshkent Davlat pedagogika instituti filologiya fakultetidagi domlalarim ilmiy ish qilishni maslahat berishdi. Onamning koʻz yoshlariga chidamay, qishloqqa qaytdim. Redaktsiyada yo shu paytdagi komsomol qoʻmitasida ishlashni istardim. Adabiyot olamiga yetaklagan ustozimiz Rajab aka Ahmedov kolxoz raisiga oʻrinbosar boʻldilar, menga maktabda ish oʻrni paydo boʻldi, men esa oʻzimcha, osmonlarda uchardim. “Qizim, maktabda sen tugʻilgan elning bolalari oʻqiydi. Elning ertasi ularning qanday oʻqishiga bogʻliq”, – dedi dadam. Garchi, oʻsha vaqtda bu soʻzlar maʼnosini unchalik chuqur tushunmasam ham, ishga kirishdim. Aspiranturaga joʻnatishmaganlarining alamini ishdan oldim, oʻquvchilarim tumandan respublika bosqichigacha olimpiada gʻoliblari boʻlishdi, qattiq ishladim.

Sobiq Ittifoq deputatligidan tuman, Joʻqorgʻi Kenges deputatligiga qayta-qayta saylanganim ham elga qayishmoqlik qondan oʻtgani sababdir, balki? Xudoybergan akam oilaning kattasi, juda mehnatkash, halol, kelishgan, oʻktam yigit edilar. Tuman suv xoʻjaligi, melioratsiya boʻlimi boshligʻi, kolxoz raisi, tuman hokimi oʻrinbosari kabi masʼul lavozimlarda ishladi. Akam toʻsatdan avariyaga uchrab, vafot etganida, birinchi marta dadamning yigʻlaganini koʻrdim. Bizningcha togʻday mustahkam va salobatli insonning farzand dogʻiga chiday olmay, faryod chekishini koʻrganimda dadamning oʻgʻillariga qanchalar suyanganliklarini his qildim. 32-yil maktab direktori boʻlib ishlasa ham, partiyaga oʻtmagan dadam kichik ukam Akbarjon toʻqqiz yilda farzand koʻrganligini eshitganida, “Allohga shukur, birini oldi, birini berdi”, – deb yigʻlaganida, undagi haqiqiy eʼtiqod nimaligini anglab yetdim.

Esimda, men birinchi sinfni tugatgan yilda dadam uyga televizor olib keldi. Qishloqda birinchi paydo boʻlgan televizorni koʻrgani kelgan hamqishloqlarimiz koʻrsatuvlar tugaguncha ketmas, biz esa oʻrnimiz solinishini kuta-kuta, joy tekkan yerda uxlab qolishimizga toʻgʻri kelardi. Kattagina oilaga pishirilgan oddiy taom barchaga yetar, qornimiz uncha toʻymasa ham, oʻrtoqlarimiz bilan ovqat yeganimizga quvonardik. Bugun yaxshi-yomon kunlarimizda uylarimizdan odam arimasligi, rizqimizning butunligi ota-onalarimizning bagʻrikengliklari evaziga boʻlsa, ajabmas. Qoʻshnim bilan sal arazlashganimda, dadam “Ertalab nigohing qoʻshniga tushadi. Ogʻir kuningda ham, yaxshi kuningda ham xabardor boʻladigan kishi qoʻshning. Hech qachon qoʻshnichilikka xiyonat qilma, ularni aka-ukangdan, jigarlaringdan ham yaqin koʻrgin”, – degan edi. Qoʻshnilarim bilan bir oila farzandlariday ahilligimizga ham ota-onamdan olgan ibratim sababdir....

Yozaversam, ado boʻlmaydigan saboqlar, hayotiy namuna, kasbga sadoqat, el-yurtga sodiqlik, fidoyilik kabi hayotiy darslarni ota-onamdan oldim. Ular mening ilk ustozlarim, umr sabogʻini bergan murabbiylarim. Besh oʻgʻil, besh qizni oq yuvib, oq taragan munisa Onam, butun umrini yosh avlod tarbiyasiga bagʻishlagan, ulkan maʼnodagi Ustozim – Otamdan olgan ibratlarim meni bugun “Xalq oʻqituvchisi” unvoniga erishishimga, el orasida ehtiromga loyiq boʻlishimga sabab boʻlgandir. Bugun “Sanobar haqiqiy otasining qizi boʻla oldi”, – degan eʼtiroflardan boshim koʻkka yetadi, 18-yildan buyon boshqarayotgan jamoamiz yutuqlarida hayotiy saboqlar hissasi bor.

Ota-onamiz  dunyodan oʻtib ketgan boʻlsalar ham, ularning yashash tarzlari, hayotiy oʻgitlari biz uchun mayoqdir. Dadamlarning qoʻllaridan ushlab, ilk qadamimni oʻzim oʻqigan maktabda boshlaganim, ahil va inoq jamoada tarbiyalanganim – kelgusi yutuqlarim poydevori boʻldi.

Shunday jamoada hayotiy saboqlarni oʻqiganimdan va uqqanimdan gʻururlanaman. Ota-onam va  ustozlarimdan oʻrgangan bu saboqlarni farzandlarimga, el farzandlariga oʻrgatishdan tolmayman.                         

Sanobar Xoʻjamurodova, 40-sonli maktab direktori,

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq oʻqituvchisi.