YOD TANQISLIGI – KASALLIK

Mikroelementlar katta yoshdagi odamlar sogʻlom faoliyat olib borishi va bolaning toʻlaqonli rivojlanishi uchun hayotiy zarur moddalar hisoblanadi. Temir, yod, foliy kislotasi, kaltsiy kabi boshqa mikroelementlar ham A, V, V2, V12 va S vitaminlari bilan bir qatorda bizning organizmimiz uchun eng muhim moddalar sanaladi.

Mana shu moddalarning yetishmasligi “yashirin ochlik” deb ataladi. Koʻpincha keng jamoatchilik “yashirin ochlik” deb atalmish muammoning yuzasinigina koʻradi. Bu temir tanqisligi anemiyasi, yod tanqisligi holati hamda A vitaminining yetishmasligi boʻlishi ham mumkin. Inson qalqonsimon bezining meʼyorida faoliyat olib borishi uchun zarur boʻlgan yod miqdorini ovqat va suv bilan yetarlicha ololmay qolgan holatlarda organizmda yod tanqisligi yuzaga keladi.

Odam butun umri mobaynida bor-yoʻgʻi 3-5 gramm yaʼni, bir choy qoshiq yod isteʼmol qiladi. Sogʻlom boʻlishi uchun har kuni zarracha miqdorida boʻlsa ham organizm yod qabul qilib turishi lozim. Aynan kundalik ovqatlanishdagi yod tanqisligi jiddiy muammolarga olib keladi.

Bolalar va oʻsmirlarda aqliy rivojlanishda orqada qolish, kretinizm, yaʼni aqliy qobiliyatning yoʻqotilishi, tugʻma gipotireoz, diqqat-eʼtiborning zaif qontsentratsiyasi va xotiraning yomonlashuvi, boʻqoq kasalligining kelib chiqishiga sabab boʻladi. Homilador ayollarda esa bola tashlash va oʻlik bolalar tugʻilishi, vaqtidan oldin va zaif chaqaloqlarning dunyoga kelishi, markaziy asab tizimi faoliyatidagi buzilishlar, aqliy va jismoniy qobiliyatlarning pasayishi, oʻsmir qizlar va ayollarda hayz koʻrishning buzilishi kabilarni keltirib chiqaradi.

Yod – bu asosan tuproqda joylashgan element hisoblanadi. Lekin barcha hududlardagi tuproqda yod yetarli miqdorda mavjud emas. Shu bois inson ozuqasi asosini tashkil qiluvchi qishloq xoʻjalik va chorva mahsulotlari tarkibida ham yod yetishmovchiligi kuzatiladi.

Yetarli miqdordagi yod organizmga tuz bilan yetkazib beriladi. Tuz isteʼmol qilish yil fasllariga, inson yoshi, jinsiga bogʻliq emas. Tuzni yodlashtirish texnologiyasi toʻgʻri olib borilsa, yodni dozasidan oshirib yuborish va shu tufayli qandaydir salbiy oqibatlarni keltirib chiqarishi hollari yuzaga kelmaydi.

R.Gulmanova, 

tuman SEO va JSB vrach-laboranti.