GIPERTONIYa KASALLIGI VA UNING OLDINI OLISh ChORALARI
Gipertoniya (qon bosimining tez-tez oshib turishi) koʻp uchraydigan kasallik boʻlib, keksa yoshdagi kishilarda, gohida yoshlarda ham kuzatiladi. Klinik kechishiga koʻra miya, yurak, buyrak faoliyatiga bogʻliq boʻlib, shu aʼzolarni ishdan chiqaradi. Miyaga aloqador gipertoniya bosh miya faoliyatiga salbiy taʼsir qiladi va bosh ogʻrishi, doimiy uyqusizlik, bosh aylanishi bilan kechadi. Qon bosimi tez-tez koʻtarilib, bosh miya qon tomirlari qisqarishi natijasida qon aylanishi buziladi.
Yurakka bogʻliq gipertoniyaga chalinganlar koʻkrak sohasidagi ogʻriqdan aziyat chekadi. Jismoniy yoki ruhiy zoʻriqish, koʻp chekish, oʻta toʻyib ovqatlangandan soʻng ogʻriq kuchayadi. Natijada stenokardiya, miokard infarkt kuzatiladi. Buyrak faoliyati bilan bogʻliq gipertoniyada buyrak tomirlarida ateroskleroz roʻy beradi. Natijada buyrakning surunkali yetishmovchiligi va uremiya avj olib, kasallik uch bosqichda kechadi. Qon bosimi 160/95dan 170/100 mm. simob ustuniga koʻtariladi. Bu vaqtda yurak-qon tomir tizimi, buyrak va ichki aʼzolar ishida jiddiy oʻzgarish boʻlmaydi. Ikkinchi bosqichda bosh ogʻrigʻi, bosh aylanishi, yurak sohasida ogʻriq paydo boʻladi. Bunday paytda bemor shifokorga murojaat etib, dori-darmon ichib yurishi, parhez qilishi va ruhiy-hissiy taʼsirlardan saqlanishi lozim.
Uchinchi bosqichda qon bosimi uzoq vaqt baland boʻladi. Shu bosqichda bemorda stenokardiya – miokard infarkt, oʻtkir yurak yetishmovchiligi, insult yuz beradi va buyrak faoliyati buziladi, koʻz tubida oʻzgarishlar kuzatiladi.
Ushbu uch bosqichdagi xastaliklarni yengish uchun avvalo bemor hamma vaqt shifokor nazoratida boʻlishi va chuqurlashtirilgan tibbiy koʻrikdan 6 oyda bir marta oʻtib turishi kerak. Bemor shifokorlar tavsiyalariga amal qilsa, kasallik yomon asoratlarni keltirib chiqarmaydi.
Gipertoniya zoʻraymasligi uchun bemor asablarining toliqishiga yoʻl qoʻymasligi, mehnat va dam olishni toʻgʻri rejalashtirishi lozim. Organizmni chiniqtirish, badantarbiya mashqlarini bajarish, toza havoda sayr qilish, shuningdek, ovqatlanish tartibiga rioya qilishi zarur. Chekish yoki spirtli ichimliklar ichish gipertoniyani avj oldirib yuboradi. Bunday salbiy odatlardan bemor oʻzini doim tiyib yurishi shart.
S.AHMEDOVA,
tuman SEO va JSB sanitariya-gigiyena laboratoriyasi shifokor-laboranti.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
