GRIPP KASALLIGIDAN SAQLANING !

Gripp - oʻtkir yuqumli virusli infektsiya boʻlib, nafas olish aʼzolari shilliq qavat epiteliy hujayralarini zararlantirish va organizmda intoksikatsiya (zaharlanish) bilan kechadigan, havo-tomchi va muloqot yoʻllari bilan yuquvchi, epidemik va pandemik tarqalishlar bilan namoyon boʻladigan kasallik hisoblanadi. Gripp oʻtkir respirator virusli infektsiyalari avlodiga mansub boʻlib, kasallik chaqiruvchisi viruslar hisoblanadi. Viruslar turiga qarab gripp, paragripp, adenovirus, retrovirus, reovirus hamda respirator sinsatsial virus nomlari bilan tavsiflanadi. Bizning respublikamizda virusli infektsiyalardan hisoblangan gripp koʻproq uchraydi. Shamollash va kuchli yoʻtallar ham ana shu gripp kasalligi belgilaridir. Har qanday yuqumli kasallik yil fasllari bilan bogʻliq. Kuz, qish va bahor oylari kasallikning dinamik koʻtarilish davridir. Ushbu mavsumlarda kasallikning ortishiga havo haroratining pasayishi, oʻzgaruvchanligi sabab boʻladi. Gripp tana haroratining koʻtarilishi va yuqori nafas yoʻllarining yalligʻlanishi bilan kechadigan oʻtkir yuqumli virusli kasallik boʻlib, juda tez tarqaladi. Bemor gapirganda, yoʻtalganda, aksirganda virus havoga chiqadi va shu havodan nafas olgan sogʻlom odam ham kasallikka chalinishi mumkin. Shuningdek, bemor foydalangan dastroʻmol, sochiq, oʻyinchoq va boshqa maishiy buyumlar ham uning tarqalish manbaidir. Havo harorati oʻzgaruvchan hozirgi paytda ochiq havoda yoki derazalarni ochiq holatda qoldirib uxlash kasallikka moyillik yaratadi.

Kasallik et uvushishi, tana haroratining koʻtarilishi, boshda va mushaklarda ogʻriq paydo boʻlishi bilan boshlanadi. Keyinchalik tanglay murtaklarining qizarishi, bosh aylanishi, koʻngil aynishi, uyquning buzilishi, burun bitishi va ogʻriqli yoʻtal kuzatiladi. Grippning oddiy shamollash kasalligidan farqi shundaki, shamollashga qarshi ishlatiladigan antibiotiklar grippga taʼsir qilmaydi. Bunday paytda shifokor koʻrigi va tavsiyasi kerak boʻladi. Baʼzilar gripp kasalligiga yetarli darajada eʼtibor bermasdan, oyoqda oʻtkazadi yoki shifokor tavsiyasiga amal qilmay, har xil turdagi dori vositalari, ayniqsa, antibiotiklarni notoʻgʻri qoʻllaydi. Oqibatda virusning chidamliligi ortishiga sababchi boʻladi. Natijada oʻpka toʻqimasining yalligʻlanishi (zotiljam), miya pardasining yalligʻlanishi (meningit), oʻrta quloq toʻqimasining yalligʻlanishi (otit), burun yondosh toʻqimasining yalligʻlanishi (sinusit), buyraklarning yalligʻlanishi (nefrit, piyelonefrit) kabi ogʻir asoratlar yuzaga kelishi kuzatiladi. Shuning uchun gripp alomatlari paydo boʻlayotgan boʻlsa, shifokorlarga murojaat qilish yoki uyga chaqirib, ularning tavsiyalarini olish talab etiladi. Bu bilan biz nafaqat oʻzimizni, balki oila aʼzolarimiz va atrofdagi yaqinlarimizni ham kasallikning ogʻir asoratlaridan asragan boʻlamiz.

Gripp kasalligining mavsumiy avj olishidan avval aholi orasida emlash ishlarini oʻtkazish yaxshi natija beradi. Vaktsina grippning yuqishidan himoyalovchi samarali vosita hisoblanadi. Emlangan aholida bir-bir yarim yilgacha gripp kasalligiga qarshi immunitet paydo boʻladi va ushbu turdagi kasalliklar yuqmaydi.

Shamollash va grippdan saqlanish uchun quyidagi tavsiyalarga amal qilish foydadan xoli boʻlmasligini aytib oʻtmoqchimiz.

Epidemik jihatdan muhim boʻlgan ishlab chiqarish korxonalari, davolash-profilaktika va oʻquv-tarbiya muassasalari, kommunal-maishiy xizmat koʻrsatish obʼektlari hamda jamoat transportlarida ishlovchi xodimlar gripp epidemiyasi davrida niqob taqishlari va ularni har 3-4 soatda almashtirib turishlari zarur. Yashash xonalarini vaqti-vaqti bilan shamollatish, isiriq tutatish tavsiya etiladi. Isiriq tarkibidagi garmalin moddasi virusni neytrallash xususiyatiga ega.

Sogʻlom inson burun kavaklariga oksalin mazidan surib yursa, gripp yuqishining oldini olishda yaxshi samara beradi.

Har bir shaxs kun va ish rejimiga rioya qilishi, harakatli mashqlar, suv muolajalari bilan tanani muntazam ravishda chiniqtirishi, toʻgʻri ovqatlanish, mavsumga mos ravishda kiyinishga rioya qilishi zarur.

Meva va sabzavotlardan koʻproq isteʼmol qilib turish foydali.

Gripp bilan kasallangan bemorlarga va sogʻlom insonlarga suyuqliklar (malina, smorodina, limon va asal qoʻshilgan choy, issiq sut, naʼmatak damlamasi) ichish tavsiya etiladi. Ularning tarkibida S vitamini mavjud. S vitamini qonda limfotsitlar sonini koʻpaytirib, qon-tomir devorlarining oʻtkazuvchanligini yaxshilaydi va viruslarning qonga tushishining oldini oladi.

Durbek Bobojonov,

tuman DSENM epidemiolog vrachi.

(Foto - soglom.uz)