Истиқлолдан нурафшон гўшалар

Мамлакатимиз мустақиллигининг 22 йиллиги олдидан

 Қиличбой овули:

Хушхабар йўлга чорлади

Журналист – сайёр халқ. Шу билан бирга яхшилик, эзгулик илдиз отган жойдан ҳеч бўлмаса, бир чимдим олиб, бу ноёб туйғулардан мудроқ дилларнинг огоҳ бўлмоғи учун умрининг ҳар лаҳзасини беором ўтказувчи кўнгил. Янгиликлардан дилимиз яйраб, ўзгаришлардан яшнаб-яшариб кетишимиз ҳам балки, шундан!

Ҳафтанинг биринчи иш кунидан таҳририятимизга азим Қиличбойдан хушхабар келди: "Энг намунали фуқароларнинг ўзини-ўзи бошқариш органи” танловида қиличбойликлар ғолиб бўлишибди!

Қувондик, худди ўзимиз ғолиб бўлгандай, ютуқлар ўзимизникидай, тезроқ барчага суюнчилагани, қиличбойликларнинг қувончларига шерик бўлгали ижодий сафарга отландик.

Тупроғи зар, эли заргар Қиличбой

Қиличбой. Бу заминда ҳамиша ҳаёт қайнайди. Одамлари ўта фидойи, меҳнаткаш, кафтдай ерида минг хил зироат етиштириб, боғларининг нақш меваларидан дилларни ҳайратга солиб, полиз ва сабзавотлари тотидан тилларни лол этиб, донғи чиққан эл бу. Чунки бу заминнинг тупроғи бўлакча – унинг ҳар бир заррасида шу эл деҳқонининг меҳр тафти бор. Яна, Қиличбой осмонида Қуёш ҳам ўзгача - унинг иссиқ нурлари шу замин ила мангу қовушгандай...

Шунинг учун ҳам қиличбойликлар Ерни,  Ер қиличбойликларни сийлайди. Шу боис, бу заминда яшовчи 5115 нафар "мен қиличбойликман”, деган ҳар бир фуқаро 1464 гектар майдонни эгаллаган Қиличбой овулининг ҳар бир қарич ерини обод қилиб яшашга одатланган. Буюк Ўзбекистон давлатимиз ичра кичик бир нуқта – Қиличбой овули ҳудудининг кун сайин қиёфаси ўзгариб, ҳар бир овул, маҳаллалар чиройини очиб, гўзаллашиб бораётган 49 та кўча, бири-биридан шинам 837 та хонадонга бирлашиб, тўқ ва фаровон ҳаёт кечираётган 1107 та оиланинг барчасида ўзаро аҳиллик, меҳр-оқибат ҳоким.

Аҳолисининг, тинч-фаровон ҳаёт кечириши учун ОФЙда ижтимоий-маънавий ҳамда зарур иқтисодий имкониятлар яратилган. Аввало шуни алоҳида қайд этиш керакки, томорқа хўжалиги учун ажратилган 6,7 гектар ер овул аҳолисининг моддий фаровонлигини таъминлашда муҳим аҳамият касб этмоқда. Айнан ана шу томорқа ерини ўз оилалари учун мўл-кўл даромад манбаига айлантирган, ўзларидан ортган зироатчилик маҳсулотлари билан ички бозоримизни тўлдиришга жуда катта ҳисса қўшаётган оила соҳиблари кўпчиликни ташкил этади. Бугунги кунда томорқани даромад манбаига айлантирган 300га яқин оила енгил автомашина эгаси бўлишган.

Ободликдан кўнгил чароғон

- Бизнинг Қиличбойда бекорчилик-уят саналади, - дейди йиғин оқсоқоли Баҳром Қодиров. – Ҳар бир оиланинг ўзлари шуғулланадиган фаолият тури бор. Биров тадбиркорлик билан, биров томорқа хўжалиги, яна бировлари уй меҳнати - касаначилик фаолияти билан шуғулланишади.

Оқсоқол айтганидай, қишлоқ кўчаларида бекорчиликдан кун санаб, гап-гаштак қилиб ўтирган биронта одамни учратмайсиз. Қиличбой тадбиркорларининг саъй-ҳаракатлари билан аниқ меъморий режа асосида бунёд этилган 21 та хусусий дўконлар пештахталари кундалик эҳтиёж моллари, сарҳил озиқ-овқат, Қиличбой заминида етилган зироатчилик маҳсулотлари билан тўла. 16 та маиший хизмат шохобчалари, халқ фаровонлигига хизмат қилишга йўналтирилган 5 та хусусий корхона эса ҳамиша мижозлар билан гавжум. Энг муҳими, бу ерда овул ёшлари меҳнат қилишади. 28 нафар якка тадбиркор эса ўз меҳнатлари ортидан оилалари иқтисоди юксалаётганидан мамнун.

Биз эса ўтган қисқа вақт ичида, мустақиллик йилларида наинки қиёфаси, балки аҳолисининг дунёқараши, меҳнатга, мулкка муносабати тубдан ўзгарган, қишлоқда яшаб туриб турмуши тобора фаровонлашиб бораётган мулкдорлар сафи анча кенгайган қиличбойликларга нисбатан дилимизда ҳавас уйғонганини яшира олмадик. Қишлоқ қиёфасига кўрк бағишлаб турган замонавий меъморий  ечимга эга коллеж, мактаб ва қишлоқ врачлик пункти, 3 та фермер хўжалиги далаларида мўл ҳосилдан дарак бериб, қуёшга бўй чўзиб ўсаётган дуркун ғўзаларнинг авжини кўриб:

- Аллоҳ бу эл одамларининг меҳнатига яраша ризқини янада зиёда қилибди, кўз тегмасин! – дедик ҳавасланиб.

Ҳикматлардаги ҳақиқатлар

"Қўшни-қўшнига, эл-элга қайишса, кўнгилда ғубор бўлмайди,” – деган ҳикматни кўп бора тилга оламиз. Овулда ҳар соҳада, ҳар бир ишда бу ҳикматнинг қадри баланд. Йиғин оқсоқоли Баҳром Қодиров раҳбарлигидаги ишчи гуруҳ овулда яшовчи ҳар бир кишининг, оиланинг аҳволи, яшаш тарзидан ҳамиша воқиф бўлиб турганлиги боис, ҳудудда яшовчи кам таъминланган ва боқувчисини йўқотган оилаларга ОФЙ маъмурияти қарорига мувофиқ ўз вақтида моддий ёрдам кўрсатиб борилади. Хусусан, 2013 йилнинг ўтган 6 ойи давомида 117 миллион сўмдан ортиқ маблағ айнан шундай оилаларнинг ижтимоий муҳофазаси учун ажратилди. 14 ёшгача  боласи бор оилалар учун 47 миллион 772 минг сўм, 2 ёшгача боласи бор ишламайдиган ёш оналар учун 65 миллион 32 минг сўм, кам таъминланган 6 та оила учун эса салкам 5 миллион сўмлик маблағ моддий ёрдам учун ажратилгани бу борадаги ижтимоий муаммоларнинг изчил равишда ҳал этиб борилаётганидан далолатдир.

- Қиличбойликлар азал-азалдан бирининг ташвишига  бири елка тутиб яшашга одатланишган, - дейди ОФЙ диний маърифат ва маънавий-ахлоқий тарбия масалалари бўйича маслаҳатчиси Раъно Жуманиёзова. - Шу боис, овулимизда кам таъминланган оилаларга ёрдам қўлини чўзиб, уларнинг мушкулини осон қилишга интилувчи тадбиркор-ҳомийларимиз анчагина. Айнан шундай ҳомийлик ёрдами билан яқинда битта оилага қорамол берилди.

Бири-бирини қўллаб, қўшни-қўшнисига қайишиб, диллардаги ғуборни аритиб яшаётган, кўнгли ҳам, эли ҳам обод Қиличбой заминига Аллоҳнинг назари тушган, - деганлари рост. Меҳнатни, Ерни қадрлаган эл қадр топади, - деган ҳикматнинг ҳақиқатларини ҳам биз шу ерда – Қиличбойда кўрдик-ов! Туманимизнинг қардош Туркманистон давлати билан чегара ҳудудида жойлашган, рус, ўзбек, татар, қозоқ, туркман, бошқирд миллатлари худди бир оила фарзандларидай аҳил яшаб, илдиз отган бу заминда ҳар куни бир эзгулик, яхшилик туғилишига гувоҳ бўлдик. Фарзанд кутаётган ёш оналар соғлигига, фарзандлар таълим-тарбиясига эътибор баланд. Жиноятчиликнинг олдини олиш, аҳоли осойишталигини таъминлаш, тўй-маросимларни рисоладагидай ўтказишни таъминлашга ОФЙ оқсоқоли Баҳром Қодировдан тортиб котиба Робия Жафақова, Озод Раҳимов, маслаҳатчи Раъно Жуманиёзова, иш юритувчи Шавкат Худойберганов, мутахассис Давронбек Нураддинов, ҳарбий ҳисоб бўлими мудири Комилжон  Олтиев, милиция таянч пункти профилактика нозирлари ва ОФЙ посбонигача – барча бирдай масъул.

ОФЙда режалаштирилган ишларни амалга ошириш учун эса етарли шароитлар муҳайё:  икки қаватли маъмурий бинода фаолият олиб борувчи ОФЙ офисида фуқаролар учун кутиш хонаси, кўргазмали воситалар, компьютер жамланмаси,  меъёрий ҳужжатлар тахламларининг мавжудлиги зарур иш юзасидан мурожаат  қилувчилар учун умуман қийинчилик туғдирмайди.

Қиличбой ОФЙнинг туманда ўтказилган "Энг намунали фуқароларнинг ўзини-ўзи бошқариш органи” танловида 1-ўринга лойиқ кўрилиши ҳам бежиз эмас, албатта. Биз эса ҳар ишда, ҳар соҳада илғор қиличбойликлар эришаётган ютуқлар, бу элдаги эзгуликлардан бир чимдимини сиз азизлар билан баҳам кўрдик. Ҳавас ва ҳайратларимизни, ҳикматларга монанд овул ҳаётидаги ҳақиқатларни қоғозга туширдик.

"Қангли” овули:

Қишлоқдаги мулкдор  

"Қангли” овулидаги  фермер хўжаликларининг экишлик майдонлари асосан ўрта шўрланган, шўрҳок ерлардан иборат. Деҳқончилик маданияти ҳақида гап кетганида соҳа мутахассислари бу ҳудуддаги ерларни кўп меҳнат ва агротехник ишлов талаб қиладиган ер сифатида таърифлашади. Лекин ернинг тилини биладиган ҳақиқий деҳқон учун бундай илмий таъриф-тавсифлар асло муаммо туғдирмайди. Биз "Қангли” овулида бўлганимизда ер, сув шароити анчагина мураккаб деб ҳисобланган бу ҳудудда деҳқончиликни санъат даражасига кўтара олган ер эгалари – фермерлар борлигига гувоҳ бўлдик. Ва билдикки, қишлоқ мулкдорлари – фермерлар учун уларнинг ерига сиртдан туриб қиёсланган назария эмас, шу заминда яшаб, ерга қай фаслда ва қачон, қандай ишлов бериш муҳимроқ.

"Қангли” овули ҳудудини қоқ иккига бўлиб, лойқаланиб оқиб ётган "Хон жиғали” каналининг ўнг соҳили бўйлаб ястаниб ётган пахтазорлар денгиздай чайқалади. Биринчи сувдан кейин қатор оралари юмшатилиб, чеканка қилинаётган ғўзалар аллақачон 4-5 тадан кўсак тугиб улгурган. Баланд ўсган қоратоллар саф тортган даланинг топ-тозалиги-чи!

-Бу Ярашбой Пирмановнинг фермер хўжалигига қарашли ерлар, - дейди  ҳамроҳимиз, "Қангли” ОФЙ посбони Шерзод Тўраев. – Раҳматли Мадиёр оға Пирмановнинг ўғлида. Ернинг табиатини яхши билади. Деҳқончиликда ҳеч хато қилмайди.

Яраш оға зарур юмуш билан Нукусга кетганлиги учун у кишини учрата олмадик. Яраш оғанинг далалари билан ери, суви туташ Ялғашбой оға Ешмуродов раҳбарлигидаги "Ялғаш Ешмуродов” фермер хўжалигига ўтдик. Шиғил кўсак тугиб, баравж ривожланаётган  ғўза пайкалларини оралаб юриб билдикки, Ялғашбой оғанинг деҳқончиликда илми чакки эмас.

- Ернинг ёмони бўлмайди, - дейди фермер ҳосил нишоналарини оҳиста силаркан. – Вақтида ишлов берилиб, озиғи-ўғитини ташлаб турсангиз, ер ҳар куни бир тўлишади. Шунчаки номига ишлаб қўйсангиз, қуруқ қоласиз.

Ялғашбой оғанинг фермер хўжалигида ҳеч ким шунчаки ишламайди. Тракторчилар Акмал Оллониёзов, Алламберган Эшимов, иш юритувчи Ойбек Ҳайдаров ва хўжаликнинг 40 нафар ишчиси йил – ўн икки ой бир эзгу ният билан далага чиқишади: "шу замин ўзимизники, ризқ-насибамиз хазинаси”, - деган туйғуларга йўлдош яшашади улар.

- Шу қора кўзларнинг ҳалол меҳнати билан фермер бўлиб юрибман-да, - дейди Ялғашбой оға Ешмуродов самимият билан. – Худога шукур, 7 гектар майдондаги буғдойимиз ёмон бўлмади. Давлат шартномасини ошириб бажардик.

Давлат омборига 18,4 тонна қирмизи дон тўккан фермер хўжалиги аъзоларининг кайфияти аъло. Айни кунларда бор куч-ғайратини ғўза парваришига сафарбар этган хўжалик деҳқонларининг 2013 йилги режалари янада юксак. Ён атрофдаги фермер хўжаликлари ҳар йили гектаридан 18-19 центнердан ҳосил олишаётган бир пайтда "Ялғаш Ешмуродов” фермер хўжалигида бу кўрсаткич 22-23 центнерни ташкил этади. Бу йилги режа эса 82 гектар ернинг ҳар гектаридан ҳосилдорликни камида 24,5 центнерга етказиш, давлатга 192 тонна юқори сифатли пахта етказиб бериш. Бунинг учун фермернинг ҳам, хўжалик деҳқонларнинг ҳам имкониятлари етарли. Хўжалик ихтиёридаги ВТ-150 ва иккита чопиқ трактори, битта "Белорус” русумли транспорт тракторлари доим ишга шай. Фермер хўжалиги далаларида эса кутилгандан ҳам зиёда ҳосил нишоналари кўзни қувонтиради. Ер эгасидан розидай ҳар куни тўлишиб бораверади, мулкдор эса еридан кўнгли тўқ, эзгу ниятлар билан яшайверади.

Маҳалла - ижтимоий ҳимоя маркази

Қангли овулининг "Қумёп” маҳалласидаги Дилмурод Ўтамуродовнинг оиласига "Маҳалла" хайрия жамоат фонди туман бўлинмаси томонидан бир бош қорамол совға қилинди.Бу хайрли иш ёш оила иқтисодини кўтаришга ёрдам беради.

Қумёплик тадбиркор

"Қангли” овули туман марказидан олисда жойлашганлиги боис, аҳолининг кундалик эҳтиёж моллари, айниқса, озиқ-овқат маҳсулотлари харид қилишлари учун туман марказига ёки Қипчоқ деҳқон бозори мажмуасига бориб-келишлари анчагина қийинчилик туғдиради. Ярим кунлик вақтини йўлга сарфлаб, томорқасидаги ёки ижара еридаги анчагина ишини бир четга йиғиштириб, оддийгина харажатни деб йўл азобини тортиб келган одамнинг аҳволи барчага аён.

- Тадбиркорларимизга раҳмат, - дейди "Қангли” ОФЙ таркибидаги "Қумёп” МФЙ маслаҳатчиси Гулжамила Султонова. – Овулдошларимизнинг оғирини енгил, мушкулини осон қилишяпти.

Сабаби, маҳаллада яшовчи якка тадбиркор Раънохон Жуманова маҳалла гузарида озиқ-овқат маҳсулотлари билан савдо қилувчи кичик дўкон, дўкон ёнида газли сув ва музқаймоқ сотадиган дўконча ташкил этди. Эндиликда овул аҳли қимматли вақтини сарфлаб, кундалик эҳтиёж моллари учун туман марказига қатнаб юрмайдиган бўлишди.

- Фақат дўкондан келадиган даромадга кўз тикиб ўтирсак, ўзимизнинг кун кўришимиз амал-тақал бўлиб қоларди, - дейди Раъно Жуманованинг умр йўлдоши Ялғаш Шерахов. – 16 сотих томорқамиздан ҳам унумли фойдаланамиз. Кузда омборимиз дон-дунга тўлиб кетади. Уч нафар фарзандларимиз, келинимиз бизга энг яқин кўмакчи.

"Аҳиллик бор жойда барака бўлади”, - дейдилар. Ялғаш Шерахов ва Раъно Жумановалар оиласидаги аҳиллик, ўзаро ҳурмат ва эътибор оилага қут-барака, файз олиб келди. Раънохон опанинг елиб-югуришлари, фарзандларига бош бўлиб Ялғаш оғанинг қилган фидойи меҳнатлари боис, енгил автомашина сотиб олишди. Оиладаги бу ўсиш қумёпликлар учун янги қулайликлар яратди. Эндиликда "Қум ёп” маҳалласи аҳолиси Раъно Жуманованинг дўконидан иссиққина оби нон, энг сифатли ва тоза қандолатчилик маҳсулотларини сотиб олиш имконига эга бўлдилар.

Раъно Жуманова келгусида тадбиркорлик фаолиятини янада кенгайтиришни, дўконни савдо терминали билан жиҳозлашни режалаштирган.

Робия ЙЎЛДОШЕВА.