HAR BIR SOʻZI HIKMAT, OʻZI BIR DUNYo

 Alisher Navoiy haqida yozishga hech qachon shaylanmaganman. Negaki, bu aziz va takrorlanmas inson ijodi haqida yozish, qalam tebratish, tahlil qilish juda kata bilim va salohiyatni talab qiladi. Bolaligimizdan Alisher Navoiyning dilrabo sheʼrlari va gʻazallari, ruboiylarini yod olib katta boʻlganmiz. Soʻz va uning dur-u gavharligiga ishora qiluvchi purhikmat satrlari deysizmi, “oldiga qoʻyganni yemoq hayvonning ishi boʻlsa, ogʻziga kelganni demoq nodonning ishi” ekanligini uqtirgan hikmatlari deysizmi, soʻz qudratini his qilish, muomala madaniyatiga eʼtibor qaratish zarurligini bizning qon-qonimizga singdirib kelgan. Dunyoni larzaga slogan, forsiyzabon ijodkorlarni “ xudoga shukr, bu asarni turkiyda bitdi” - deya quvontirgan “Xamsa” asari butun oʻzbek nomini dunyoga tanitdi.
Shoh va shoir Husayn Boyqaro “Xamsa” asari yaratilishi munosabati bilan shahar koʻchalarida Navoiyni oq otga mindirib shoirga ehtirom koʻrsatgan. Davlat hukmdori tomonidan buyuk muhabbat bilan qarshi olingan “Xamsa” asaridagi Farhod obrazi yoshlarda ilmga muhabbatni oshirib, dunyo va toj-taxtdan koʻra, bilim olish zarur ekanligini oʻrgatadi. Bahrom timsoli orqali esa shon-u shuhratga, maqtovga berilmaslik, shoshib qaror chiqarmaslik fazilatlarini oʻrganishimiz mumkin.
Yoshligidan sheʼr va adabiyotga ixlos qoʻygan yosh Alisherning ijodiga mavlono Lutfiy tomonidan bildirilgan iliq fikrlar, butun umri davomida yaratgan asarlarini ikki misra sheʼriga alishmoqchi boʻlganligini har bir yosh, maktab oʻquvchisi juda yaxshi biladi. “Birisin oy angla, birisin quyosh” deya ota-ona hurmatini bajo keltirishga qaratilgan purhikmat satrlari barcha turkiyzabon xalqlar qalbidan joy olib ulgurgan. Shoir sheʼrlarini nafaqat turkiy xalqlar, balki turkiy boʻlmagan xalqlar ham sevib mutolaa qilishgan, Zero uning: “Koʻngil bermish soʻzimga turk jon ham, ne yolgʻiz turk balkim turkmon ham”, deb eʼtirof etishi bugungi kunda ham oʻz isbotini topmoqda. Boku, Tokio, Moskva va boshqa shaharlarda qad koʻtarib, oʻzbekning faxri boʻlib turgan Alisher Navoiy haykali uning ijodiga butunjahon xalqlari ham beeʼtibor emasligini namoyon etadi.
Abdulla Oripov taʼkidlaganidek, “Dunyo degan shundayin, anglab boʻlmas sir ekan” . Bu dunyo sir-sinoatlarini izlab, asarlarida yoritgan Alisher Navoiychalik hech kim harakat qilmagandir. 16 xil janrda ijod etgan aziz bobokalonimiz sheʼriyatining oʻzi bir katta dunyo, katta sir.
“Olam ahli bilingizkim, ish emas dushmanligʻ,
Yor oʻling bir-biringizga erur yorligʻ ish”,
 degan goʻzal misralari xalqimiz qadriyatlaridan hisoblangan mehr-muruvvarlilik, mehribonlik, hamjihatlik kabi tushunchalar bilan hamohangdir.
Har bir dars ishimizda  shoirning hikmatlarga toʻla ibratli fikrlarini yoshlarga oʻrgatishimiz, shaxsan oʻzlarimiz ham amal qilishimiz orzim.
Alisher Navoiy bobomiz ana shunday dunyo ichra dunyodir, har nafas undan faqat saboq va ibrat olishimiz mumkin. Bu yil mamlakatimizda shoirning 580 yilligi keng nishonlanmoqda. Shoir ruhiga xatmi Qurʼon qilinib, 9-fevral tongi uning pok xotirasiga Qurʼon tilovati bilan boshlanadi. Buyuk ajdodlarimizga munosib vorislar boʻlib voyaga yetayotgan yoshlarimiz ajib chaman iforidan mangu bahramanddirlar boʻlajak. Shoir ruhi doimo biz bilan, biz uning farzandlarimiz.

Guloyim BEGJANOVA, 11-sonli maktabning ona tili va adabiyot fani oʻqituvchisi.