ТАЪЛИМ-ТАРБИЯ ЖАРАЁНИДАГИ БЎШЛИҚЛАР: УЛАР ҚАНДАЙ БАРТАРАФ ЭТИЛАДИ?
Биз биламизки, таълим-тарбия жараёнидаги бўшлиқ – бу таълим сифатига салбий таъсир этувчи омиллар натижасида ўқувчилар билимида пайдо бўлган узилишлар, ўзлаштирилмай қолган билим, кўникма ва малака элементларидир. Бу биз, таълим соҳаси ходимларини доимо ўйлантириб келаётган муаммолардан бири ҳисобланади. Хўш, шундай экан, бўшлиқлар қачон намоён бўлади?
Бундай бўшлиқлар асосан фан ўқитувчилари томонидан ўтказилган назорат иши, мактаб маъмурияти томонидан ўтказилган ички назорат жараёнида, туман, шаҳар ХТМФМТТЭБ ҳамда ҳудудий бошқармалар, халқ таълими вазирлиги томонидан ўтказилган ташқи мониторинг ва ўқувчиларнинг турли хилдаги кўрик-танловлардаги иштироки жараёнларида юзага келади. Демак, ҳар бир педагог ёки мактаб раҳбарияти ташқи мониторинг жараёнини кутмасдан, ички назорат ишларидан кейин хатолар устида ишлашга алоҳида эътибор қаратиши зарур.
Таълим сифатига салбий таъсир қиладиган юқоридаги каби омилларни аниқлаш усуллари ҳам мавжуд. Яъни, мактаб раҳбарлари ва уларнинг ўринбосарларидан, ўқувчилардан, ўқитувчилардан олинган анкета сўровномаларини таҳлил қилиш, ўқувчилар ўртасида тест синовлари ёки ёзма ишлар ҳамда ўқитувчилар ўртасида тест синовлари ўтказиш орқали салбий таъсир қилувчи омилларни бартараф этиш мумкин.
Таълим сифатига салбий таъсир этувчи энг асосий омилларни эсдан чиқармаслигимиз зарур.
Булар – ўқитувчининг касбий тайёргарлик даражаси ва касб маҳоратининг талаб даражасида эмаслиги, АКТ воситаларидан мунтазам равишда фойдаланмаслиги ёки айрим фанлар бўйича мутахассисларнинг етишмаслигидир. Бундан ташқари, мактабларда катта маблағлар ҳисобига яратилган шарт-шароит ва моддий–техника базасидан самарали фойдаламаслик, мактабда таълим-тарбия жараёни ва фан услуб бирлашмаси, услубият кенгашлари фаолияти яхши ташкил этилмаганлиги, ўқувчиларнинг таълим олишлари учун оилада назорат етарли эмаслиги ҳам юқоридаги каби салбий таъсир этувчи омиллардандир. Таълим сифатига салбий таъсир этувчи энг асосий омиллар ўрганилиб, таҳлил қилинганда, ўқитувчиларнинг илғор иш тажрибалари аниқланиб, оммалаштирилмаганлиги, дарс жараёнида замонавий АКТ дан фойдаланишни тўғри йўлга қўймаганлиги, мактаб раҳбарлари томонидан ташқи ва ички мониторинг натижалари таҳлил этилмай, янги педагогик технологиялардан фойдаланмаслик ҳолатлари маълум бўлди. Ўқитувчилардан олинган сўровномалар натижасига кўра, ўқитувчилар ўз фани бўйича илғор иш тажрибалари ва янгиликларни билмаслиги, замонавий АКТдан, бўшлиқларни тўлдириш бўйича фанлар кесимида тавсиялардан, илғор педагогик технологиялардан, электрон дарслик, виртуал лабораториялардан фойдаланмаслиги аниқланди.
Таълим муассасасида соғлом муҳитни шакллантиришда энг аввало, мактаб раҳбариятининг адолатли ёндашуви ва самарали бошқаруви ўта муҳим аҳамият касб этади. Ўқувчиларнинг шахсий қобилиятлари, ўқитувчиларнинг касбий маҳоратлари ҳурмат қилиниши, жамоатчилик билан самарали ҳамкорликнинг йўлга қўйилганлиги, оила-маҳалла-таълим муассасалари ҳамкорлиги доирасида ўтказиладиган тарбиявий тадбирлар, давра суҳбатлари самарали натижалар беради.
Бу вазифаларни амалга ошириш бизни, шубҳасиз, ўз келажагимизнинг ҳақиқий бунёдкорига айлантиради. Бизнинг ҳалқимиз ҳамиша эртанги кунига катта умид билан қарайди. Шу маънода ўз фарзандининг бахтли, саодатли, билимли, касб-ҳунарли, юксак маънавиятга эга бўлиб етишишини истайди. Орзу-умидлар, улуғвор режалар рўёби учун эса фақат истакнинг ўзи етарли эмас. Бунинг учун ҳар биримизнинг қалбимизда чинакам фидойилик билан эл-у юртга муҳаббат туйғуси уйғунлашиб кетмоғи керак.
Фурсатдан фойдаланиб барча ҳамкасбларимни, она Ватан келажаги бўлган ўқувчи-ёшларни мустақиллигимизнинг шонли 25 йиллиги ва Билимлар куни байрамлари билан табриклайман. Юртимиз тинч, осмонимиз мусаффо, фарзандларимиз баркамол, хонадонларимиз ҳамиша обод бўлсин!
Равшан ХАЛМУРАТОВ,
туман ХТМФМТТЭБ ҳузуридаги Давлат таълим стандартларига риоя этиш мониторингини услубий таъминлаш кичик гуруҳи раҳбари, Халқ депутатлари туман Кенгаши депутати.
(Фото - http://karsu.uz)
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
