ИЗҲОРИ ДИЛ

Ҳаётдаги энг беғам, беташвиш, жамики нарсаларга ҳайрат кўзи билан қарайдиган масъум болалик даври бирга кечган, бир ота-она фарзандларидай қувонч-у шодликларни бирга баҳам кўриб улғайган ва улғайиб, ҳар бири палахмон тошидай турли ёқларга отилиб кетган икки қадрдон орадан йиллар ўтиб, яна ўзлари улғайган кўча бошида тасодифан учрашиб қолишди. Елкасига рўзғор ташвиши тушган йигит икки қўлида икки тўрхалта — бозор қилиб, қиз эса хорижда олийгоҳни тугатиб қайтаётганди. Қиз қадрдон гўшасига етишга ошиқиб, гўё қанот боғлаб учмоқчидай олдинга талпинарди. У ногаҳон йигитни кўрди-ю... жамики ҳиссиётлари зумда унутилиб, унга тикилганча туриб қолди. Улар бир-бирларини қанчалик қаттиқ соғинган бўлсалар-да, бирон нима дейишга тиллари айланмас, кулимсираганча бир-бирларига қараб, гўё қотиб туришарди. Улар ўтаётган дақиқаларни сезмас, йиллар карвони зиммаларига ортган юк залворини унутиб, бир-бирини кўриб турганидан боши осмонда эди.

Қишлоққа осуда ёз оқшоми қўна бошлаган, одамлар кундалик югур-югурлардан ҳориб, уй- уйларига кириб кетган, атроф кимсасиз бўлса-да, ҳовлилардан ғала-ғовур овозлар эшитилиб турар, уларнинг бу тарздаги ҳеч бир мусаввир чиза олмайдиган даражадаги ҳолатини томоша қилгулик жон йўқ эди. Табиийки, ҳеч ким ҳол ҳам сўрамасди.

— Ўзингмисан? Қайтдингми?— ниҳоят ҳушига келди йигит.

— Ўқишим тугади, қайтдим. — Савол ҳам, жавоб ҳам қисқа эди. Улар уйлари томон, ҳў-ў кўча охир-роғидаги, олис болалик хотиралари муҳрланган қадрдон ҳовлилари томон юра бошлашди.

— Уйланибсан? Қайдан топдинг? Э... йўқ... қандай топишдинглар, демоқчийдим.

Аслида қиз унга нега уйландинг, демоқчийди, ўз саволидан ўзи ўнғайсизланиб кетди. Ахир уйланиш ё уйланмаслик ҳар кимнинг ўз иши... Қолаверса, қиз йигитнинг ўзини жонидан ортиқ кўришини билса ҳам ҳеч қачон тилига олиб иқрор бўлмаган, хорижга — олийгоҳга ўқишга жўнаётганида кузатгани чиққанида ҳам фақат қиз эшитгудай паст овозда “Сени соғинсам нима қиларкинман-а”, деганди хўрсиниб. Неча йилларки, шу биргина сўз қизнинг қалбини ёритиб, у билан бўлажак бахтиёр турмушига кафолатдек қулоғида қайта-қайта жарангларди. Шу биргина сўз мусофир юртларда ота-онаси, оиласи, юрти соғинчидан бағри пора-пора бўлган дамларда унга суянч бўлган, қийинчиликларни енгишга ундаган. Бундан бир йилча муқаддам йигитнинг уйланганини эшитганида... эҳҳ... яхшиси... у кунларни эсламагани маъқул.

Йигит қиздан олдинроқ ҳушига келди. Қизнинг қўлларидан юкларини олиб, ўз юкларига қўшиб кўтарди ва олдинга имлади:

— Қани кетдик. Кўчада тургани келмагандирсан?

Қизнинг саволи жавобсиз қолмаслиги учун ўзича ҳазиллашмоқчи эди, ўхшамади:

— Қаердан топганимни ... айтайми, шу... йўлда кетаётиб, бир нарсага қоқилиб кетдим. Қарасам — қиз экан, уйланиб қўяқолдим.

У шунчалик беғубор жилмайиб турардики, айблашга кўнгли бормасди, қизнинг. Яна “қовун тушириб” қўйди:

— Қизиқ менга ким қоқилиб кетаркан-а?

Йигит унинг сўзларини эшитиб таққа тўхтади, кўтариб келаётган юклари секин сирпаниб, қўлларидан ерга тушди. Кейин ҳувв, ўша ўқишга жўнаётганидаги каби аламли хўрсинди:

— Бундай дема, бундай дема! — деди у деярли шивирлаб. Бироқ жуда озорланган кўйи тутилиб, тутилиб гапирарди. — Сен ахир... ерда эмас... осмонлардасан...менинг қўлим етмади ...сенга!

Ойгул РАЖАБОВА.