МИЛЛИЙ КАМСИТИЛИШ – юракларни эзган доғ эди

Ҳаёт бир текис эмас, ҳаёт гулшанининг кўп ўйдим-чуқурлари бор, азобли ташвишлари бисёр. Ана шу азобларга чидаганлар, ҳаёт йўлининг паст-у баландларини вақтида англаганлар бу майдонда тобланиб-тобланиб зулматларни ёриб, машаққатларни енгиб ёруғлик томон интилиб яшашга ўзларида куч топа оладилар.

Мен, аввало оддий ўзбек оиласининг фарзанди, қолаверса, ўзбек деган буюк миллатнинг бир илдизи сифатида умр бўйи ҳаёт машаққатлари ва синовларини сабот ва бардош билан енгиб яшашга интилдим. Ўтган асрнинг 50-60-йиллари собиқ иттифоқ ҳудудида ёппасига "руслаштириш” сиёсати авж олганди. Эсимда, ўрта мактабда Абу Али Ибн Сино, Абу Райҳон Беруний, Ал-Хоразмий, Амир Темур, Заҳириддин Муҳаммад Бобур, Улуғбек каби буюк сиймолар ҳақида умуман гапирилмасди. 7-синфдан то 10-синфни тугатгунимизча "СССР тарихи”ни ўқирдик. Адабиёт эса адабиёт эмасди. Бу фаннинг ҳар бир сатрида қизил империянинг охири пуч ғоялари нафаси уфуриб турарди. Ўқув йили Ленин дарси билан бошланиб, "Ленинча яшаш ва фикрлаш” ғояси билан якунланарди.

Олий ўқув даргоҳида таҳсил олган дамларимдан ҳам, эсласам, фақат қизил шиорларнинг нафаси келади. Миллийлигимизга тамоман ёт ғоялар тарғиботидан чарчаб кетардик. Ачинарли жиҳати эса ўқув дарсликларининг асосий қисми рус тилида эканлиги эди. Биз мажбурий-ихтиёрий тарзда рус тилини ўрганардик. Кўчаларда, жамоат жойларида институт аудиторияларида "халқлар доҳийси”нинг тилида гаплашишга мажбур эдик.

Айниқса, 1970-1975 йилларда "руслаштириш” сиёсати шу даражага бориб етдики, идора ва ташкилотларда раҳбарлик лавозимида ишловчилар барча расмий иш қоғозларини рус тилида юритишадиган, ҳисоботлар русча бўлмаса, қабул қилинмайдиган бўлди.

Эсимда: Тошкент қишлоқ хўжалик институтининг пиллачилик бўлимини тугатиб, аввал советнинг колхозида бош пиллачи-ҳосилот, кейинчалик туман пиллачилик идораси бошлиғи лавозимида ишладим. Барча расмий ҳужжатларни русча тайёрлаб, юқори ташкилотларга бориб алоҳида суҳбатдан ўтганман, савол-жавобларнинг барчаси рус тилида бўлган.

Райқўмнинг 1-котиби, колхоз раислари, барча раҳбар ходимлар халқ олдида ҳисобот маърузаларини рус тилида ўқирдилар. Тушунган – тушунарди, тушунмаган – ҳисобот йиғилишларига шунчаки келиб-кетарди. Буларнинг барчаси, энди ўйлаб қарасам, миллатимизнинг шаънини, иззат-нафсини ерга уриш, ўзбек оиласида туғилган ҳар бир инсоннинг маънан баркамол шахс сифатида шаклланишига тўсқинлик қилиш ва камситишдан бошқа нарса эмас экан. Дунё тамаддунига илм-заковатда тенгсиз буюк тарихий шахсларни етказиб берган, барча соҳалар бўйича илм-ирфон сари улуғвор йўллар очган ўзбек миллатини ер юзидан сидириб ташлаб, Ўзбекистондай азим мамлакатни бутунлай ўз заминидан узиб, руслаштириб юборишга интилган қора кучларнинг илдизига болта урилди. Асрий орзу-армонлар ушалди. Давлатимиз мустақил, эл-юрт обод, фаровон, тинч-осойишта. Бу улуғ неъматнинг қадрига етайлик, азизлар!

Шукуржон ПИРИМБЕТОВА,

меҳнат фахрийси.

(Фото - http://www.parliament.gov.uz)