BOLA HUQUQLARI QONUN HIMOYaSIDA

Inson huquqlarining uzviy va ajralmas qismi boʻlgan  bola huquqlarini himoyalash masalasi yurtimizda ustuvor yoʻnalishlardan biri sifatida belgilangan. Zero, mamlakatimizda 18 yoshga toʻlmaganlar aholining taxminan 40 foizini tashkil etadi.

«Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida»gi, «Taʼlim toʻgʻrisida»gi Qonunlar hamda Kadrlar tayyorlash milliy dasturi, 2004-2009-yillarda maktab taʼlimini rivojlantirish Davlat umummilliy dasturi, «Yoshlar yili», «Sogʻlom avlod yili», «Ona va bola yili», «Sogʻlom ona va bola yili» kabi davlat dasturlarining hayotga tatbiq etilishi orqali mamlakatimizda yosh avlodning huquq va manfaatlarini himoya qilish, ularning har tomonlama barkamol rivojlanishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratildi.

Maʼlumki, 1992-yil 9-dekabrda mamlakatimiz qoʻshilgan ilk halqaro huquqiy hujjat «Bola huquqlari toʻgʻrisida»gi konventsiya boʻlib, ushbu hujjatda eʼtirof etilgan huquqlarni amalga oshirish uchun barcha chora-tadbirlar izchillik bilan hayotga tatbiq etilmoqda va uning ijrosi boʻyicha Milliy maʼruzalar muntazam ravishda BMTning  Bola huquqlari qoʻmitasiga taqdim etib kelinmoqda.

Respublikamizda bola huquqlari erkinliklari va qonuniy manfaatlarni taʼminlashni tartibga soluvchi qonunchilik tizimi yaratilgan. Jumladan, bu tizim Konstitutsiya, Fuqarolik, Oila, Mehnat, Jinoyat, Jinoyat Protsessual, Jinoyat ijroiya, Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodekslarni «Taʼlim toʻgʻrisida»gi, «Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisida»gi, «Oʻzbekiston Respublikasida yoshlarga oid davlat siyosatining asoslari toʻgʻrisida»gi, «Oʻzbekiston Respublikasining fuqaroligi toʻgʻrisida»gi, «Odam savdosiga qarshi kurashish toʻgʻrisida»gi qonunlar va bola huquqlarini amalga oshirish masalalarini tartibga soluvchi boshqa normativ-huquqiy hujjatlarni oʻz ichiga oladi.   

Oʻzbekiston Respublikasi Oila Kodeksining 65-moddasida bolaning oilada yashash va tarbiyalanish huquqi, ushbu kodeksning 66-moddasida bolaning ota-onasi va boshqa qarindoshlari bilan koʻrishish huquqi, 67-moddasida esa bolaning himoyaga   boʻlgan huquqi, 68-moddasida bolaning oʻz fikrini  ifoda etish  huquqi, 69-moddasida bolaning ism, ota ismi va familiya olish huquqi, 70-moddasida bolaning ismi va familiyasini oʻzgartirish huquqlari belgilangan boʻlib, bola huquqlari haqida qonunchilikda belgilangan koʻplab misollarni keltirish mumkin.

Eʼtirof etish kerakki, hech kimdan kam boʻlmaydigan barkamol avlodni tarbiyalash masalasi nafaqat davlat organlari, jamoat tashkilotlari va muassasalarning vazifasi, balki kelajak oldidagi masʼuliyatni his qilgan holda har bir oila, ota-ona, qolaversa, har bir shaxsning asosiy va doimiy burchidir.

Sanobar  XOlbOyeva,

tuman FHDYo boʻlimi mudirasi.          

(Foto - http://uza.uz)