Toza havo - birinchi zarurat

Xalqimizda "Toza havo – tanga davo” degan ajoyib naql bor. Darhaqiqat, toza havo, ayniqsa tong paytidagi kislorodga boy musaffo havodan toʻyib-toʻyib nafas olib, huzur qilasan kishi. Lekin har xil chang-toʻzonlar, avtomashinalar, ishlab chiqarish korxonalari, odamlarning turli-tumanxas-choʻplarni, yelim xalta va xaltachalar, "baklashka”lar, plastik idishlar, rezina buyumlari va hokazolarni yoqish paytida ajralib chiqadigan zaharli is gazlari aralash havodan nafas olish hech kimga huzur bagʻishlamasa kerak. Bunday ifroslangan zaharli havo sogʻligimizga ham zarar yetkazishini hech kim inkor qilolmaydi. Vaholanki, biz har yili kuz oylarida va bahor oylarida xas-choʻplar va boshqa tashlandiq, buyumlarni mahalladoshlarimizning, qoʻni-qoʻshnilarimizning yoqib, tutatayotganini koʻramiz. Ammo bunga eʼtiroz bildirmasdan oʻzlarimiz ham ularga qoʻshilib yoqamiz, tutatamiz. Bu bilan barchamiz nafas olayotgan toza havoni ifloslab, uni zaharga aylantiramiz. Nega biz shunday qilamiz? Bu bilan biz oʻz sogʻligimizga oʻzimiz bolta urayotganimiz yoʻqmi? Nima, bu bizning aql-farosatimiz kamligidanmi yoki xas-choʻplardan osongina qutilish yoʻlini topganimizdanmi? Har holda bu biz oʻzimizning hali-yam ekologiya boʻyicha bilim va tushunchalarimiz naqadar qashshoq ekanligini toʻla anglab yetolmyotganimizdan darak bermaydimi? Bunday holatda hali ekologiya madaniyati haqida soʻz ham boʻlishi mumkin emasga oʻxshaydi.

Hammamizga maʼlumki, har yili bahor oylari kelishi bilan obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish ishlari qizgʻin boshlanib ketadi. Eng avvalo hovlilarni, koʻchalarni supirib-sidirish, turli xas-choʻplardan, daraxt yaproqlaridan va har xil maishiy chiqindilardan tozalash ishlari maktablarda, shifoxonalarda, jamoat joylarida va mahallalarda, xullas hamma joyda uyushqoqlik bilan olib boriladi. Xazon va chiqindilar yoqiladi.Umumxalq hasharlarida ham xuddi shunday ishlar takrorlanadi. Mana shu xas-choʻplar va turli maishiy chiqindilar yonayotgan paytda sogʻlik uchun zararli is gazlarining havo orqali tevarak-atrofga tarqalishini va undan insonlar nafas olayotganini bilib turib shu ishga qoʻl uramiz. Bunday zararli, yomon ishni bir-ikkita odam emas, balki koʻpchiligimiz qilayotganimizdan afsuslanmasdan boʻladimi, axir? Shu va shu kabi hamma zararli odatlar, biz koʻnikib qolgan yomon koʻnikmalar shu zahotiyoq oʻzimizga, oʻz sogʻligimizga ziyon yetkazayotganini har birimiz anglab yetmogʻimiz shart.

Buning oʻrniga yonadigan xas-choʻplarni, maishiy chiqindilarni biror-bir qulayroq joydan chuqur qazib, koʻmib tashlasak, vaqt oʻtishi bilan chirindiga aylanadi va bu chirindidan qishloq xoʻjaligi ekinlari uchun organik oʻgʻit sifatida foydalanish mumkin boʻladi-ku.

Biz hammamiz yaxshi kiyinishni, yaxshi yurib-turishni, yaxshi uylarda yashashni, eng soʻnggi rusumdagi yangi mashinalarni haydashni, umuman yaxshi hayot kechirishni yaxshi koʻramiz, shu barobarida toza havodan nafas olishni ham. Keling, har birimiz hayot uchun, yashash uchun birinchi manba va omil boʻlgan atmosfera havosini toza saqlashni oʻrganaylik, uni har qanday zaharli gazlardan asraylik! "Toza havo - tanga davo” iborasi bizning har kungi shiorimizga aylansin. Toza havo birinchi zarurat boʻlib qolsin!

Muzaffar ABDRIMOV,

tuman tabiatni muhofaza qilish boʻlimi boshligʻi.