Yoshlarimiz hayotda aslo qoqilmasin!

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov oʻz soʻzlarida "Har qaysi davlat, har qaysi millat avvalo oʻz farzandlari qiyofasida, unib-oʻsib kelayotgan yosh avlod timsolida shu xalqqa xos xususiyat va fazilatlarni namoyon etadigan, uning azaliy orzu-intilishini roʻyobga chiqaradigan buyuk kuchni koʻradi”, - deb taʼkidlagan edilar.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000-yil 21-sentyabrdagi qarori bilan voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha hukumat komissiyasining respublika Bosh prokurori raisligidagi yangi tarkibi tasdiqlandi. Mazkur qaror voyaga yetmaganlar huquq va manfaatlari ishonchli himoya qilinishi uchun mustahkam huquqiy zamin yaratdi, voyaga yetmaganlar haqidagi qonunlar ijrosi ustidan nazorat boʻlimining masʼuliyatini oshirdi. U hukumat komissiyasi faoliyatini rejalashtirish, uning yigʻilishlarida koʻriladigan masalalarni tayyorlash va yigʻilish qarorlari ijrosini taʼminlash ishlari bilan ham jiddiy shugʻullana boshladi.

Shu nuqtai nazardan kelib chiqib, tumanimizda yil boshidan umumtaʼlim maktablarining 9-sinf bitiruvchilarini oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlim muassasalariga toʻliq qamrab olish, barcha oʻquvchilarning 12 yillik majburiy taʼlim olishini taʼminlash boʻyicha oʻquvchilar bilan 2-marta soʻrovnoma, yil davomida "Ota-onalar yigʻilishlari”, "Ochiq eshiklar kuni”, "Kasbing - kelajaging” tadbirlari, "Men orzu qilgan kasb” mavzusida insholar tanlovi, "Qiz bolaning kasbi - uning baxti” mavzusida davra suhbatlari oʻtkazilib, ommaviy axborot vositalari orqali oʻquv yili davomida yoritib borildi. 16 soatlik oʻquv-amaliy mashgʻulotlari hamda 8 marotaba «Mutaxassisliging - sening kelajaging» koʻrgazmalari tashkil qilindi.

Oʻrta-maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida davomatni koʻtarish, "Maktab-mahalla-kollej” hamkorligini yoʻlga qoʻyish boʻyicha barcha umumtaʼlim maktablari direktorlariga qator vazifalar berilgan. Har bir bitiruvchiga maktabdan masʼul shaxslar buyruq bilan biriktirilgan.

Tuman xalq taʼlimi muassasalari faoliyatini metodik taʼminlash va tashkil etish boʻlimiga qarashli umumtaʼlim maktablarining 9-sinf bitiruvchilarini taʼlimning keyingi bosqichiga qamrab olishda, tumanda bitiruvchi yoshlar koʻpligi sababli, muammolar mavjud. Ularning yechimi boʻyicha kollejlarda qoʻshimcha guruhlar ochish, yaʼni tuman markazidan 35-40 km. uzoqda joylashgan 7-, 50-, 41-hamda 32-sonli maktablar uchun 7-sonli maktabda, Amudaryo agrobiznes kasb-hunar kollejidan 14-18 km. uzoqda joylashgan 78-, 81-, 39-, 29-hamda 67-sonli maktablar uchun "Qum yop” mahalla fuqarolar yigʻini hududida filiallar tashkil qilish boʻyicha koʻrsatmalar berildi.

Shuningdek, tumanda joriy yilning oʻtgan davri mobaynida 4 marotaba mehnat yarmarkalari oʻtkazilgan boʻlib, unda 171 ta korxona, tashkilot, muassasalar 526 ta boʻsh ish oʻrinlari bilan qatnashgan boʻlishsa, mazkur mehnat yarmarkasida qatnashgan 299 nafar fuqarolardan 237 nafari oʻz mutaxassisliklari boʻyicha ishga joylashganlar.

Bundan tashqari, kollej bitiruvchilari bilan uch tomonlama mehnat shartnomalarining tuzilishi yuzasidan tuman prokuraturasi tomonidan muntazam ravishda monitoring oʻrnatilgan, hozirgi kunda 2588 nafar kollej bitiruvchilari va korxona-tashkilotlar bilan 3 tomonlama shartnoma tuzilgan boʻlsa, shundan 80 nafar bitiruvchi 15 ta yirik korxonalar va 2508 nafar bitiruvchilar 845 ta kichik korxonalar bilan shartnomalar tuzishgan.

Qizlarni oilaviy hayotga tayyorlash, erta turmush qurishning oldini olish maqsadida xotin-qizlar qoʻmitasi, FHDYo boʻlimi, tegishli tashkilotlar hamkorligida har bir kasb-hunar kollejida va Akademik litseyda "Yosh oila” mashgʻulotlari olib borildi. 2014-yil 5 oyida jami 11 ta seminar oʻtkazilib, unda 1669 nafar yoshlar ishtirok etishdi.

Shuningdek, nikoh yoshiga yetmagan qizlarni sharʼiy nikoh orqali erta turmushga berish holatlarini keltirib chiqarmaslik maqsadida tuman bosh imom-xatibi bilan hamkorlikda tumandagi ovul va mahallalar imom-xatiblaridan nikohga kiruvchilar qonuniy nikohdan oʻtmaslaridan oldin sharʼiy nikoh oʻqimasligi haqida tushuntirish xatlari olinganligi sababli joriy yilning oʻtgan davrida voyaga yetmaganlarga sharʼiy nikoh oʻqitilishi qayd etilmadi.

18-19 yoshdagi koʻpchilik qizlarimiz kasb-hunar kollejlari oʻquvchilari hisoblanadi, talaba vaqtida turmushga chiqsa, ertaga kasb egallashiga salbiy taʼsir koʻrsatadi. Shuning uchun 1-bosqich oʻquvchi-talabalarning ota-onalari bilan uchrashuv tashkil qilinib, talabalarning oʻz vaqtida oʻqishga borishi uchun ota-ona masʼulligi tushuntirilib, sababsiz dars mashgʻulotlarini qoldirmasliklari yuzasidan taqdim qilinib borilayotgan til-xatlarga farzandlari kasb-hunar kollejlarida oʻqishi davomida turmush qurishlariga ota-onalar jiddiy qarshilik qilsalar, erta turmushning va oʻquvchilarning dars mashgʻulotlaridan chalgʻishlarining oldi olingan boʻlardi. Tushuntirish ishlari olib borishda birinchi navbatda mahalla, "Kamolot” YoIH, xotin-qizlar qoʻmitasi, taʼlim muassasalari masʼulligini oshirish lozimdir.

Bugungi kollej yoki litsey oʻquvchisi mamlakat ishlab chiqarishining barcha sohalari uchun zahira mutaxassislar hisoblanadi. Xoh sanoatda, xoh iqtisodiy sohada yoki adabiyot va sanʼatda boʻlsin, har qanday mehnat jamoasi oʻz safini bilimdon va zukko, tadbirkor mutaxassis kadrlar hisobiga toʻldirib borsagina jamiyatda rivojlanish va yangilik boʻladi. Shu bois, jamiyat va mamlakat taraqqiyoti, kelajagini taʼminlovchi yosh avlod tarbiyasi uchun barchamiz masʼulmiz. Yoshlarga shunday tarbiya beraylikki, ular ilm-irfonda, hayotda hamisha ilgʻor insonlar boʻlib yetishsinlar, turmush chorrahalarida aslo qoqilmasinlar.

F.Allambergenov,

tuman prokurori.