BIZ KEChA KIM EDIK – ERKSIZ BIR MILLAT

                                           PAXTA YaKKAHOKIMLIGI AZOBLARI

Paxta – milliy boyligimiz, iftixorimiz. Azal-azaldan ota-bobolarimiz paxtachilikni turmush farovonligini taʼminlashning birdan-bir asosi – moʻl-koʻl daromad manbai deb bilganlar, shu soha rivoji uchun bor kuch va bilimlarini sarflaganlar. Xalqimizning oʻz paxtachilik sohasi boʻyicha milliy hamda nazariy-amaliy, yanada aniqroq qilib aytganda, asrlar davomida shakllanib, takomillashgan oʻzbek paxtachiligi tajriba maktabi bor edi-ki, bu haqda biz oʻzbek xalqi toʻlib-toshib gapira olmasdik. Biz bir narsani bilardik – sobiq ittifoqning paxta xomashyo bazasiga aylantirilgan Oʻzbekistonning bepoyon paxta dalalarida erta bahordan to qishning qirovli kunlarigacha paxta terimiga safarbar ekanligimizni!

Paxta dalalari. Bu poyonsiz dalalar qishloqlarimizda hovlilarimizning oldidan boshlanardi. Maktab, bolalar bogʻchalarining atroflaridagi yerlarga ham paxta ekilardi. To 1970-yillardan 1985-90-yillargacha rayqoʻm rahbaridan tortib bolalar bogʻchasi tarbiyalanuvchilarigacha Sovetlarning bir shiorini yoddan bilishi shart edi. Bu  - sobiq ittifoqning dohiylaridan biri L.I.Brejnev ilgari surgan va oʻzbek millatini misoli bir qulday ishlashga majbur qilgan qizil shior – "Oq oltinni oltin qoʻllar yaratadi!” degan paxta siyosati edi.

Endi oʻylab qarasam, ana shu qizil shior xalqimizni zamonaviy qullar darajasida xor qilgan ekan. "Oq oltin”dan oppoq oltin togʻlarni – 6 million tonnalik Oʻzbekiston paxta xirmonini yaratguncha onalarimizni paxta joʻyaklarida dard tutib, nimjon goʻdaklarni dunyoga keltirishgani, ayollik nazokatini eslaridan chiqarib, qoʻllari kosov, sochlari supurgi boʻlgani ayni haqiqat, azizlar. Sentyabr oyida boshlangan paxta terimi to dekabr oyigacha, baʼzan 6 million tonnalik xirmon uchun kurash gʻoʻzapoyalari yigʻib olingan shudgorlarda ham davom etardi. Odamlar toʻng bosgan kesaklar orasidan chigitlab paxta terishardi. Bu – Moskvaning buyrugʻi edi.           6 000 000 tonnalik Oʻzbekiston paxtasi tayyor boʻlmaguncha barcha oʻquv yurtlari, oʻrta umumtaʼlim maktablari, idora va tashkilotlar vaqtincha yopilardi. Hech kim:

- Hey, baraka topgur, bu insonlarning oila tashvishini, farzandi tarbiyasini, tomorqa ekinini kim qiladi? – deya olmasdi.

Chunki oʻzbek xalqining turmush tarzi ana shu yagona paxta tashvishlari bilan qurshab olingan ramka asosiga qurilgan ediki, "7 yoshdan yetmish yoshgacha barchaning oʻrni paxtazorda” boʻlishi shart edi. Koʻzimiz yetgan joy – paxtazor boʻlardi. Paxta tashvishlaridan ortib hovli-joyga qarash, xususiy bogʻ yaratish haqida oʻylashning oʻzi bir jinoyatga olib borardi. Paxta dalasining chetiga tol-terak, mevali daraxt ekkan dehqon davlat yerini oʻzlashtirganlikda ayblanardi.

E-ha, nimalarni koʻrmadik. 30-35-yillab hayotimni paxtachilikni rivojlantirish sohasiga bagʻishlab, hatto Sovetning manfur "Paxta ishi” toʻriga tushib qolganman. Xalqimiz ikkinchi jahon urushi janglarda fashizmga qarshi urushga kirganida ham bunchalik adolatsizlikni koʻrmagan boʻlsa kerak. Moskvaning xazinasini paxtadan keladigan boylik bilan toʻldiraman, deb umr boʻyi dala-tuz kezib, chang va butifos zahrini yutib, manfur "paxta ishi” qurboni boʻlgan millatimiz fidoyilari haqida oʻylasam, oʻrtanib ketaman. Menman degan paxtachilik allomalari, fidoyi dehqonlar "paxta ishi” tamgʻasi ostida xoʻrlandilar, azob-uqubatlar zahrini totdilar. Hatto ayrim yurtdoshlarimiz bu xoʻrliklarga bardosh berolmay, temir panjaralar ortida jon berdilar.

Ming-ming shukronalar boʻlsin, bugun Vatan ozod, xalqimiz hur va erkin. Eng muhimi, millatimiz oʻz yeriga, oʻz mulki-davlatiga bek. Har bir oʻzbekning endi oʻz chorbogʻi, oʻz yeri, oʻz mulki bor. Oilalar farovon, totuv, obod. Farzandlarimiz zukko, bilimdon, jahon yoshlari bilan bellashishga qodir. Oʻzbek paxtachiligini, paxtachilik sanoatini jahon tan olgan. Fermerlik harakati esa taraqqiyotning jahon andozalari darajasida taraqqiy etgan. Bugungi fermer ham paxtakor, ham chorvador, sanoatchi va eksportchi. Sobiq ittifoq davrida tekislanib, paxta dalasiga aylantirilib yuborilgan irrigatsiya va melioratsiya tarmoqlari qaytadan tiklanib, rekonstruktsiya qilingani agrar sohani gullatib yubordi. Bogʻ-rogʻlar, fermerlar ixtiyoridagi parrandachilik, uzumchilik, pillachilik, asalarichilik, gʻallachilik xoʻjaliklari erishayotgan yutuqlar negizida buyuk Istiqlol nafasi bor. Obod ovullar kelajagi bor bu yutuqlarda. Shularni koʻrib, koʻzim quvonadi, hayotga zavqim ortadi mening .

- Kecha kim edik? – deyman-u, sobiq sovetning bir quli boʻlib yashaganimizdan ezilib ketaman va baralla aytaman:

- Yetkazganingga shukur, dorilomon, obod va farovon, tinch-osoyishta hayot hukmron Vatanda yashayotganimga shukur!

Yoʻldosh FAYZULLAYeV,

mehnat faxriysi.

(Foto - http://fikr.uz)