КЕКСАЛАР - ЖАМИЯТ КЎРКИ

Норжон момо Отабоева кўпни кўрган, ўтмиш аччиқ-чучукларини тотиган кекса, бир асрлик умр йўлини босиб ўтган тарихнинг жонли гувоҳларидан, табаррук момоларимиздан ҳисобланади. 1915 йилда туғилиб, ҳаётининг 100 баҳорини қарши олаётган, собиқ иттифоқ давридаги коллективлаштириш, иккинчи жаҳон уруши, урушдан сўнгги оғир тикланиш йиллари азобларини кўрган Норжон момо Отабоева билан бир бор суҳбат қурган одам, ўзини саргузашт оламида юргандай ҳис қилади.

Норжон момо Отабоева асли Хоразм вилоятининг Гурлан тумани, Хизр эли овулида дунёга келган. У ёшлигиданоқ ҳар ишда чаққон, эпчил ва забардаст, чевар ҳамда саранжом-саришта бўлиб ўсди. Баланд бўйли, кенг яғринли, бақувват аёл эди.

- 11 ёшимдан кохозда ишлаганман, - ўтмиш ҳикояларидан сўзлайди момо. - 17 ёшимда турмушга чиқдим. Ота-онамнинг уйида меҳнат қилиб чиниққаним учун қайнота-қайнонамнинг уйида келин бўлиб қийналмадим. Қайнонам онам  билан иккаласи дугона эдилар. Икки дугона қиз олишиб, қиз беришиб муродларига етишди. Қайнотам ва қайнонам ҳам асли Гурлан тумани, Хизр эли овулидан бўлиб, ҳозирги "Ўзбекистон маҳалласининг "Ловия” овулига кўчиб келишган. Отам раҳматли кўчиб келгандан кейин дарёнинг қирғоқларига ловия экиб, жуда кўп ҳосил олар эканлар, шунинг учун отамга овулдошлари "ловия” деб лақаб қўйган экан. Шу-шу қайнотамнинг болалари, ҳаттоки ҳозиргача менинг болаларим, невараларим эвара-чевараларим ҳам "ловия” лақабини олиб юришибди. Турмуш ўртоғим Отабоев Қурбониёз билан умргузаронлик қилиб, бизники эмас, Аллоҳники, 8 та фарзанд кўрдик. Уруш бошланган йили  биринчи фарзандим туғилди. Кузнинг айни йиғим-терим пайти болам ёш бўлишига қарамай далада, ҳар куни эрта тонгдан, то кун ботиб, оқшом тушгунга қадар пахта терардим. Уруш йиллари далада фақат аёл-қизлар, ўсмир-ёшлар ишлашарди. Қурбониёз отангиз билан фарзандлар бахти-иқболи учун кеча-кундуз ишлаб, ҳеч нарсага зориқтирмай, рўзғор аравасини тенг тортиб, уларни камолга етказишга ҳаракат қилдим. Фарзандларим орим - номусим деб, барини ўқитдим, уйли-жойли қилдим. Мана, 8 фарзанднинг ҳамда 27 невара, 62 чевара ва 4 нафар эваранинг бувиси бўлиб   ўтирибман.

Фарзандларининг ҳаётда ўз ўринларини топиб кетишида оила муҳим аҳамият касб этади. Аммо ҳаёт синовларга, ташвишларга тўла. Норжон момо оиласи ўзига тўқ, ҳамма нарсаси етарли бўлса-да, қараб ўтирмади. Эл билан эл бўлиб, биргаликда меҳнат қилди. У пайтлари "минг тўгин” (ўғит тўкиш маъносида) деган колхозчилар орасида ўзаро мусобақа бўларди. "Минг тўгин” тўкиб, мукофотлар олган.

- Бошимиздан нелар ўтмади, у кунларни ҳозирги кун билан солиштирсак, одам қадри бир чўпчалик бўлмаган экан, - дейди момо бошини чайқаб. - У пайтлари ҳозирги шарқираб оқиб ётган каналларни, ёпларни қўлда қазирдик. Ҳозарасп каналининг, Олчин каналининг қазилишида, Манғит арна каналининг қазилишида олдингилар қаторида қатнашганман. Қазув ишларига жуда кўплаб одамлар жалб қилинган. Каналлар қишда қазиларди. 2-3 одамга 20-30 метрнорма эди, эркаклар тўнгни кўчирарди, 3-4 метрли чуқурликдан тепага тўнг тупроқни орқалаб чиқарардикда, четроққа ташлардик.   Бизнинг оғир меҳнатларимиз эвазига мана шундай дориломон кунларга етказганига шукурларим кўп.

Давлатимдан айланай, озми-кўпми қилган меҳнатларимизни эъзозлаб, нафақа, устама нафақа бераяпти, ҳафтанинг ҳар душанба кунлари шифокорлар келиб, ҳолимдан хабар олиб турибди. Маҳалладан, туман марказидан келиб, ҳайитларда, байрамларда совға-саломлар ва байрам пулларини бераяпти, Юртбошимизга мингдан-минг раҳматлар бўлсин.                                                        

Ҳаётимиз илдизи - файзи ва чиройи бўлган табаррук  момоларимиздан бири, бу йил 100 ёш билин юзлашган Норжон момо ўзининг чексиз   меҳр-муҳаббат қўрғонига айланган оиласида, мамлакат келажаги бўлган фарзандлари билан юртимизнинг, шонли Мустақиллигимизнинг 24 йиллигини қалбидаги бор эзгу тилаклари ва оқ фотиҳалари билан қарши олмоқда. Ватанга ёр эзгу туйғуларга, буюк маънавий қадриятларга, содда, аммо чин инсонийлик тилакларга, меҳрга қалби ғарқ тўлган Норжон момо инсоний бурчни, қадриятни, шижоатни оиласида, энг аввало юрагида шакллантиргани унинг очиқ, кулиб турган чеҳрасида  мавж уриб турарди.   

Шу мўътабар ва табаррук момоларимизнинг беғубор ва шонли издошлари бўлайлик!

Зулфия ОЛЛАЁРОВА.