KEKSALAR - JAMIYaT KOʻRKI

Norjon momo Otaboyeva koʻpni koʻrgan, oʻtmish achchiq-chuchuklarini totigan keksa, bir asrlik umr yoʻlini bosib oʻtgan tarixning jonli guvohlaridan, tabarruk momolarimizdan hisoblanadi. 1915-yilda tugʻilib, hayotining 100 bahorini qarshi olayotgan, sobiq ittifoq davridagi kollektivlashtirish, ikkinchi jahon urushi, urushdan soʻnggi ogʻir tiklanish yillari azoblarini koʻrgan Norjon momo Otaboyeva bilan bir bor suhbat qurgan odam, oʻzini sarguzasht olamida yurganday his qiladi.

Norjon momo Otaboyeva asli Xorazm viloyatining Gurlan tumani, Xizr eli ovulida dunyoga kelgan. U yoshligidanoq har ishda chaqqon, epchil va zabardast, chevar hamda saranjom-sarishta boʻlib oʻsdi. Baland boʻyli, keng yagʻrinli, baquvvat ayol edi.

- 11 yoshimdan koxozda ishlaganman, - oʻtmish hikoyalaridan soʻzlaydi momo. - 17 yoshimda turmushga chiqdim. Ota-onamning uyida mehnat qilib chiniqqanim uchun qaynota-qaynonamning uyida kelin boʻlib qiynalmadim. Qaynonam onam  bilan ikkalasi dugona edilar. Ikki dugona qiz olishib, qiz berishib murodlariga yetishdi. Qaynotam va qaynonam ham asli Gurlan tumani, Xizr eli ovulidan boʻlib, hozirgi "Oʻzbekiston mahallasining "Loviya” ovuliga koʻchib kelishgan. Otam rahmatli koʻchib kelgandan keyin daryoning qirgʻoqlariga loviya ekib, juda koʻp hosil olar ekanlar, shuning uchun otamga ovuldoshlari "loviya” deb laqab qoʻygan ekan. Shu-shu qaynotamning bolalari, hattoki hozirgacha mening bolalarim, nevaralarim evara-chevaralarim ham "loviya” laqabini olib yurishibdi. Turmush oʻrtogʻim Otaboyev Qurboniyoz bilan umrguzaronlik qilib, bizniki emas, Allohniki, 8 ta farzand koʻrdik. Urush boshlangan yili  birinchi farzandim tugʻildi. Kuzning ayni yigʻim-terim payti bolam yosh boʻlishiga qaramay dalada, har kuni erta tongdan, to kun botib, oqshom tushgunga qadar paxta terardim. Urush yillari dalada faqat ayol-qizlar, oʻsmir-yoshlar ishlashardi. Qurboniyoz otangiz bilan farzandlar baxti-iqboli uchun kecha-kunduz ishlab, hech narsaga zoriqtirmay, roʻzgʻor aravasini teng tortib, ularni kamolga yetkazishga harakat qildim. Farzandlarim orim - nomusim deb, barini oʻqitdim, uyli-joyli qildim. Mana, 8 farzandning hamda 27 nevara, 62 chevara va 4 nafar evaraning buvisi boʻlib   oʻtiribman.

Farzandlarining hayotda oʻz oʻrinlarini topib ketishida oila muhim ahamiyat kasb etadi. Ammo hayot sinovlarga, tashvishlarga toʻla. Norjon momo oilasi oʻziga toʻq, hamma narsasi yetarli boʻlsa-da, qarab oʻtirmadi. El bilan el boʻlib, birgalikda mehnat qildi. U paytlari "ming toʻgin” (oʻgʻit toʻkish maʼnosida) degan kolxozchilar orasida oʻzaro musobaqa boʻlardi. "Ming toʻgin” toʻkib, mukofotlar olgan.

- Boshimizdan nelar oʻtmadi, u kunlarni hozirgi kun bilan solishtirsak, odam qadri bir choʻpchalik boʻlmagan ekan, - deydi momo boshini chayqab. - U paytlari hozirgi sharqirab oqib yotgan kanallarni, yoplarni qoʻlda qazirdik. Hozarasp kanalining, Olchin kanalining qazilishida, Mangʻit arna kanalining qazilishida oldingilar qatorida qatnashganman. Qazuv ishlariga juda koʻplab odamlar jalb qilingan. Kanallar qishda qazilardi. 2-3 odamga 20-30 metrnorma edi, erkaklar toʻngni koʻchirardi, 3-4 metrli chuqurlikdan tepaga toʻng tuproqni orqalab chiqarardikda, chetroqqa tashlardik.   Bizning ogʻir mehnatlarimiz evaziga mana shunday dorilomon kunlarga yetkazganiga shukurlarim koʻp.

Davlatimdan aylanay, ozmi-koʻpmi qilgan mehnatlarimizni eʼzozlab, nafaqa, ustama nafaqa berayapti, haftaning har dushanba kunlari shifokorlar kelib, holimdan xabar olib turibdi. Mahalladan, tuman markazidan kelib, hayitlarda, bayramlarda sovgʻa-salomlar va bayram pullarini berayapti, Yurtboshimizga mingdan-ming rahmatlar boʻlsin.                                                        

Hayotimiz ildizi - fayzi va chiroyi boʻlgan tabarruk  momolarimizdan biri, bu yil 100 yosh bilin yuzlashgan Norjon momo oʻzining cheksiz   mehr-muhabbat qoʻrgʻoniga aylangan oilasida, mamlakat kelajagi boʻlgan farzandlari bilan yurtimizning, shonli Mustaqilligimizning 24 yilligini qalbidagi bor ezgu tilaklari va oq fotihalari bilan qarshi olmoqda. Vatanga yor ezgu tuygʻularga, buyuk maʼnaviy qadriyatlarga, sodda, ammo chin insoniylik tilaklarga, mehrga qalbi gʻarq toʻlgan Norjon momo insoniy burchni, qadriyatni, shijoatni oilasida, eng avvalo yuragida shakllantirgani uning ochiq, kulib turgan chehrasida  mavj urib turardi.   

Shu moʻʼtabar va tabarruk momolarimizning begʻubor va shonli izdoshlari boʻlaylik!

Zulfiya OLLAYoROVA.