Sovitgichli omborlar – bozorlarda narx barqarorligini saqlashda muhim vosita

Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirishning oʻzi yetarli emasligi, ularni mavsumdan tashqari davrda ham sifatli saqlash va isteʼmolchiga uzluksiz yetkazib berish iqtisodiy samaradorlikning va bozorlarimizdagi narx-navo barqarorligining asosiy sharti ekanini inobatga olgan holda, soʻnggi yillarda mamlakatimizda sovitgichli sigʻimlar tarmogʻini kengaytirishga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Bu yoʻnalishdagi ishlar hududlardagi dehqon va fermer xoʻjaliklari faoliyatida ham aniq natijalarini koʻrsatmoqda.

Amudaryo tumani Tosh yop ovuli hududida faoliyat yuritayotgan Sherzod Bekmanov dehqon xoʻjaligi tomonidan meva mahsulotlarini yetishtirish, saqlash va yil davomida isteʼmolchilarga yetkazib berish boʻyicha izchil ishlar olib borilmoqda. Xoʻjalik tasarrufidagi 4 gektar bogʻ bilan bir qatorda, qoʻshimcha ravishda 10 gektar “Golden” navli olma ekilgan bogʻ ham ijara asosida foydalanishga olingan.

Mazkur bogʻlardan joriy mavsumda yetishtirilgan olma hosili yigʻib-terib olinib, sifatini saqlash maqsadida xoʻjalik tasarrufidagi sovitgichli sigʻimlarga joylashtirilmoqda. Saqlanayotgan mahsulotlarni qish va bahor oylarida bosqichma-bosqich ichki bozorlarga hamda aholiga yetkazib berish koʻzda tutilgan. Shu tariqa hosilning nobud boʻlishining oldi olinib, bozorlarda meva taʼminotining barqarorligiga erishiladi.

Aytish joizki, dehqon xoʻjaligi tomonidan bundan ikki yil avval meva-sabzavot mahsulotlarini sifatli saqlash hamda ularni yil davomida aholiga yetkazib berish maqsadida umumiy 150 tonna sigʻimga ega ikkita sovitgichli ombor — 100 tonnalik va 50 tonnalik sigʻimlar tashkil etilgan. Bugungi kunda ushbu omborlarga xoʻjalikning har ikki bogʻidan olingan hosil toʻplanmoqda.

Maʼlumot oʻrnida aytish joizki, Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 28-apreldagi 206-son qarori asosida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Sovitgichli sigʻimlar uyushmasiga aʼzo boʻlgan subʼektlarga sovitgichli sigʻimlarni qurish yoki jihozlash, shuningdek, ularning elektr energiyasi xarajatlarining bir qismini qoplash uchun subsidiyalar ajratilmoqda.

Mazkur imkoniyatdan yuridik shaxslar, fermer va dehqon xoʻjaliklari agroportal orqali ariza berish yoʻli bilan foydalanishlari mumkin. Amaldagi tartibga koʻra, sovitgichli sigʻimni qurish yoki jihozlash xarajatlarining 30 foizi, biroq 150 million soʻmdan ortiq boʻlmagan miqdorda, shuningdek, qish va bahor oylarida sovitgichli sigʻimlardan foydalanish uchun sarflangan elektr energiyasi xarajatlarining 50 foizini qoplash uchun subsidiya ajratilishi belgilangan.

Shu bilan birga, dehqon xoʻjaligining mulkdori oʻz tasarrufidagi fermer xoʻjaligida paxta, gʻalla va boshqa qishloq xoʻjaligi ekinlaridan ham moʻl hosil olmoqda. Ayni kunlarda xoʻjalikning paxta dalasida terishga tayyor turgan moʻl hosil koʻzni quvnatadi. Xoʻjalik rahbari joriy yilda ham paxtadan yuqori hosil olib, salmoqli daromadga erishishni rejalashtirgan.

Maʼlumki, paxtachilik mamlakatimiz qishloq xoʻjaligining yetakchi tarmoqlaridan biri boʻlib, u nafaqat toʻqimachilik sanoatini xom ashyo bilan taʼminlaydi, balki qishloq aholisi uchun barqaror ish oʻrinlari va doimiy daromad manbai vazifasini ham oʻtaydi. Shu bois gʻoʻza parvarishidagi har bir agrotexnik tadbirning oʻz vaqtida ado etilishi kuzgi hosildorlikka bevosita taʼsir koʻrsatadi.

Bogʻdorchilik, paxtachilik va gʻallachilikni bir vaqtda yoʻlga qoʻygan koʻp tarmoqli xoʻjaliklar esa mavsumiy tebranishlarga kam bogʻliq boʻlib, yil davomida barqaror daromad topadi hamda oʻnlab oilalar farovonligini taʼminlashga xizmat qiladi. Dehqonning mehnati esa pirovardida dasturxon toʻkinligi va bozor narxlarining moʻʼtadilligida oʻz aksini topadi.