ATROF-MUHIT MUHOFAZASI UMUMMILLIY VA XALQARO AHAMIYaTGA EGA MUHIM MASALA

Mamlakatimiz mustaqillikka erishgandan buyon oʻtgan yillar xalqimiz uchun hayotbaxsh yillar boʻldi deyish mumkin. Negaki ushbu davr mobaynida hayotimizning qay bir sohasiga doir normativ-huquqiy hujjat qabul qilinmasin, ularning barchasi xalqimiz turmush farovonligini yaxshilash, yurt taraqqiyoti va hamma jabhalardagi yuksalishni nazarda tutgan boʻladi.

Bugungi kunda tabiat insonning boyligi emas, balki uni oʻrab turgan olam, inson esa uning bir boʻlagi ekani yanada oydinlashdi. Odamzodning tabiiy jarayonlarga aralashuvi koʻp hollarda atrof-muhitni oʻnglab boʻlmas oʻzgarishlarga duchor qilmoqda, uning oqibatlarini esa faqat tabiatni muhofaza qilish bilan bartaraf etib boʻlmaydi.

Xalqaro hamjamiyat tomonidan 1972 yildan boshlab 5-iyun "Butunjahon atrof-muhit kuni” deb eʼlon qilingan.

Xalqaro ekologik hamkorlik tamoyillari ilk bor BMTning atrof-muhit muammolariga bagʻishlangan Stokgolm konferentsiyasi deklaratsiyasida umumlashtirildi. Unda global ekologik muammoning mazmun va sabablari haqida soʻz yuritilib, atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi xalqaro hamkorlikning yoʻnalishlari, zarurati, uning printsiplari bayon etilgan hamda asosiy tamoyil – insonning atrof-muhitda yashash huquqi eʼlon qilingan.

Atrof-muhitni muhofaza qilishdan asosiy maqsad - insoniyatning rivojlanishi bilan musaffo tabiiy sharoitni taʼminlashdan iborat.

BMT tomonidan 1982-yil 28-oktyabrda qabul qilingan Butunjahon tabiat xartiyasida tabiatning roli va unga insonning munosabati tamoyillari haqidagi asosiy qoidalar aks ettirilgan. Unda inson tabiatning bir boʻlagi ekanligi taʼkidlangan.

Dunyoda ikki yuzdan ortiq davlat bor. Ular turli darajadagi iqtisodiy rivojlanishga, turli holatdagi atrof-muhitga, ekologik muammolarni yechish borasida har xil yondashuvlarga ega. Ammo bu davlatlarni bugungi va kelgusi avlod manfaatlari yoʻlida atrof-muhitni musaffo saqlash va tiklash boʻyicha javobgarlik jipslashtirib turadi.

Mamlakatimizda ekologik muammolarni yechish, ayniqsa Orol fojiasi oqibatlarini yumshatish maqsadida keng koʻlamli ishlar amalga oshirildi.

Bugungi kunda mamlakatimizda atrof-muhitni muhofaza qilish va tabiatdan foydalanishning qonuniy asoslari shakllandi, barqaror rivojlanish boʻyicha qator strategik hujjatlar qabul qilindi.

Mustaqillik yillari Oʻzbekiston nafaqat mintaqa davlatlarining saʼy-harakatlarini birlashtirish tashabbusi bilan chiqdi, balki ushbu pozitsiyaga toʻla amal qilayotganini ham isbotladi. Orolni qutqarish xalqaro jamgʻarmasini tuzish hamda faoliyatini qoʻllab-quvvatlashga, shuningdek Orol dengizi havzasi dasturini amalga oshirishga salmoqli hissa qoʻshdi.

Bu sohadagi xalqaro huquqiy hujjatlarni ratifikatsiya qilish xalqaro hamjamiyat oldidagi majburiyatlarni bajarishning muhim omilidir. Biroq, Markaziy Osiyo mintaqasida yuzaga kelayotgan koʻplab ekologik muammolar global xarakterga ega boʻlib, faqat bitta davlatning saʼy-harakati bilan yechim topmaydi. Mazkur muammolarni davlatlarning oʻzaro hamkorligi orqaligina samarali va kam xarajatlar bilan hal qilish mumkin. Bu esa hozirgi va kelgusi avlodlar yashashi uchun qulay boʻlgan atrof-muhit sharoitini taʼminlashga xizmat qiladi.

Zulxumor BOltabOyeva,

Toʻrtkoʻl tumani FHDYo boʻlimi mudirasi.