ER-XOTINNING ShAXSIY VA MULKIY MAJBURIYaTLARI
Xotin-qizlar va erkaklar teng huquqlidirlar.
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 46-moddasi.
Nikoh fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organida roʻyxatdan oʻtkazilgan vaqtdan boshlab nikoh tuzuvchilar er-xotin hisoblanadilar va shu paytdan boshlab ular oʻrtasida er-xotinlik huquq va majburiyatlari vujudga keladi. Ular oʻrtasida munosabatlar axloq-odob qoidalari bilangina emas, balki qonunlar, huquqiy qoidalar bilan ham tartibga solinadi.
Xotin-qizlar siyosiy masalalarda erkaklar bilan teng huquqqa ega boʻlganlaridek, oilada ham barcha shaxsiy va mulkiy masalalarda erkaklar bilan teng huquqlardan foydalanadilar va bab-baravar majburiyatlarga egadirlar.
Er-xotinning qayd etilgan nikohi natijasida vujudga kelgan huquq va majburiyatlari ikki xil - shaxsiy va mulkiy boʻladi. Shaxsiy huquqlarning koʻpi er-xotinning nikoh tufayli yuzaga keladigan huquqi kabi nikohga oʻtgunga qadar ham ularga tegishli boʻladi. Masalan, familiya tanlash huquqi, bolalar tarbiyasi va oila-turmush masalalarini hal qilish, mashgʻulot turi, kasb va turar joy tanlash huquqlari shular jumlasidandir. Bunday holatlarda ularning mehnat va fuqarolik huquqi muomala layoqatining elementi boʻlib, oila huquqi sohasiga kirmaydi.
Er-xotinning har biriga tegishli boʻlgan shaxsiy huquq va majburiyatlari faqat oila huquqi bilangina emas, balki huquqning boshqa sohalari bilan ham tartibga solinadi.
Oilaviy munosabatlarda er-xotinning shaxsiy huquqlari mulkiy huquqlariga nisbatan ustuvor ahamiyatga ega boʻlib, ularning hajmi, mazmuni, xarakteri er va xotinning oilaviy munosabatlarda qatnashuvchi sifatidagi huquqiy holatini belgilab beradi.
Amaldagi qonunlar turmushga chiqqan ayolni muomala layoqatida hech qanday cheklamaydi, uni eriga boʻysundirib, qaram qilib ham qoʻymaydi. Barcha huquqiy munosabatlarda er-xotin huquqning teng subʼekti hisoblanib, ularga bab-baravar huquqlar beriladi va tegishli majburiyatlar ham yuklanadi. Oʻzbekistonda er va xotin rasmiy jihatdangina emas, balki oilada ham teng huquqqa egadir. Biroq er-xotindan birining shaxsiy huquqini amalga oshirishiga muntazam xalaqit berish (masalan, erning yoki xotinning mashgʻulot turi, kasb tanlashiga xalal yetkazish) shaxsiy huquqlarni amalga oshirishni suiisteʼmol qilish, oila manfaatlariga qarshi qaratilgan xatti-harakatlar nikohdan ajralishga olib kelishi mumkinligini unutmaslik lozim.
J.ABDIRIMOV,
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi yuristlar malakasini oshirish
markazi tinglovchisi.
(Foto - http://uzbekistonovozi.uz)
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
