Qaynonaning maktabi

TAPBIYa

Oilaning toʻngʻich, erkatoy, tanti qizi Muslima turmushga chiqdi. Yosh boʻlishiga qaramay u endi uy bekasi. Poʻzgʻor yumushlari qaynonasi ikkoviga yetib, ortadi. Lekin...

Muslimaning qoʻlidan hech bir ish kelmaydi. Ovqat pishirish, idish-tovoqni yuvish, hovli supirish kabi ishlar unga begona. Shuning  uchun ham u ogʻir ahvolga tushdi. Qaynonasi uning axvolini tushungach, yoʻl-yoʻriqlar koʻrsatishga harakat qila boshladi. Uni oʻz qizidek koʻrib, yotigʻi bilan ovqat pishirish, kiyim-kechaklarni yuvish, hovli supirish, tandirga olov yoqish va non yopish sirlarini erinmay oʻrgatdi. Qaynonasining aytgan gaplari, oʻgitlari, Muslima uchun  erish tuyular, qaynonasini mensimay tinglardi-yu, ich-ichidan ijirgʻanib qoʻyardi.

U shu darajaga borib yetdiki, qaynonasining aytganlariga umuman amal qilmay qoʻydi. Farzandlarini otasiz katta qilgan mushtipar ona kelinining qoʻpol harakatlariga chidadi. Sabr qildi. oʻgʻliga kelini haqida koʻngli ranjimasin, deb bir ogʻiz ham soʻz aytmadi. Shunday boʻlsa-da, kelinposhsha bir kuni lash-lushini koʻtargan holda onasining uyiga ravona boʻldi. Qizining feʼl-atvorini yaxshi bilgan Samad aka qizi bilan qaynonasi orasida qandaydir voqea sodir boʻlganligini sezdi. Sezdi-yu, lekin qiziga hech narsa demadi. Kechqurun uyiga taksi chaqirtirdi. Qizi Muslimaga:

– Qani, mashinaga chiq, seni  uyingga olib boraman, voqea qandayligini oʻsha yoqda bilib olamiz, – dedi. Qizi qaysarlik qilib, dadasiga eʼtiroz bildirdi. Samad aka qiziga shunday qattiq tikildiki, qizi mashinaga qanday chiqqanini bilmay qoldi.

Samad aka xotini Oysuluv bilan birgalikda qudasining  uyiga ming bir istihola bilan kirib keldi, gapni maydalashtirib oʻtirmadi.

– Qizimizning xulq-atvori oʻzimizga ayon, – dedi u qudagʻayi oldida oʻzini  aybdor sezib. – Ammo yoshlarning oilasini saqlab qolish siz bilan bizga bogʻliq, Oysha ena.

Oysha ena negadir bir zum jim oʻtirdi. Soʻng orada hech gap boʻlmaganday mayin kulimsirab:

– Samadboy inim, mening ham fikrim shu, – dedi Muslimani zimdan kuzatarkan. – Hammamiz ham yoshligimizda ota-onamizning erkasi boʻlganmiz. Muslima qizim ham oʻrganib ketadi, mana, men borman-ku.

Quda-qudagʻaylar bir pas chaq-chaqlashib oʻtirishdi. Soʻng bir-birlariga tinchlik-omonlik tilashib, qoʻzgʻalishdi. Ular bir-birlariga "nima boʻldi?” deyishmadi. Qaynona Muslimaning qiliqlarini dasturxon qilmadi. Ota-onasi esa "qizim nega arazladi?” deganlari yoʻq. Bu haqda hech kimning gap ochmagani Muslimaga xuddi tarsaki urganday taʼsir qildi. Shu kundan eʼtiboran u oʻzgardi. Qaynonasining yonida yurib, uy tutish sir-asrorlarini oʻrgandi. Qiynalib, charchab ketsa-da, sir-boy bermadi. Ikki-uch oy deganda Oysha ena Muslimaga hamma yumushlarni ishonib topshiradigan boʻldi.

– Ana endi pazanda va xushmuomala beka boʻlding, – dedi u kelinini olqishlab.

Muslima chin dildan, xuddi oʻz onasi bagʻriga intilganday, qaynonasini mehr-muhabbat bilan quchdi. U juda baxtiyor edi.

Robiya Yoʻldosheva.