OʻTKIR YuQUMLI IChAK KASALLIKLARI YoZ MAVSUMIDAGI XAVFLI KASALLIK
Hozirgi vaqtda aholi turmush darajasining yaxshilanishi, qishloq va shaharlar qiyofasining tubdan oʻzgarishi va madaniyat yuksalganligi tufayli koʻpgina yuqumli kasalliklar yoʻqolib ketdi. Biroq shunga qaramay, yoz faslining issiq kunlari boshlanishi bilan aholi orasida oʻtkir yuqumli kasalliklari koʻplab uchray boshlaydi. Oʻtkir yuqumli ichak kasalliklarini turli mikroorganizmlar keltirib chiqaradi. Ayniqsa, ichburugʻ, salmonellyoz, qorin tifi, ichak tayoqchalari, botulizm, rotoviruslar va boshqa mikroblar tashqi muhit obʼektlarida ham koʻpayib kasallik qoʻzgʻatadi.
Aksariyat hollarda sanitariya-gigiyena qoidalariga rioya qilmaslik, atrof-muhit, yaʼni tuproq, havo, suvlarni ifloslantirish, yuz-qoʻllarni sovunlab yuvmaslik, qoʻlni yuvmasdan ovqatlanish oʻtkir yuqumli ichak kasalliklari mikroblarining keng tarqalishiga imkon beradi. Oʻtkir oshqozon-ichak kasalliklarini xalqimiz “iflos qoʻllar kasalligi” deb bejiz aytishmagan. Chunki mikroblar bemor odamning najasi, siydigi bilan atrof-muhitga tushib, tuproq, suv, kiyim-kechaklar, idish-tovoqlar, turli asboblarni, bolalar oʻyinchoqlarini oziq-ovqat mahsulotlari, sabzavot va mevalar, sut, shirinliklar va boshqalarni ifloslab, kasalliklarning tarqalishiga sabab boʻladi. Mikroblar tushgan suv, sut, yaxshi saqlanmagan va uzoq vaqt turib qolgan tayyor ovqatlarni, sabzavotlar va mevalarni isteʼmol qilgan odamlarning kasallanishi turgan gap. Shu bilan birga oʻtkir yuqumli oshqozon-ichak kasalliklarning tarqalishiga pashshalar ham sababchi boʻladi. Yoz va kuz oylarida ular oyoqlarida turli mikroblarni tashib, usti ochiq qolgan oziq-ovqatva meva-sabzovot mahsulotlarni zararlaydi.
Kasallikning birlamchi belgilari tana haroratining koʻtarilishi, koʻngil aynishi, qayt qilish, ichning suyuq va tez-tez ketishi, baʼzida najasda qon boʻlishi bilan kechadi. Kasallik bolalarda ogʻir kechadi. Ichning tez-tez va suyuq ketishi tananing suvsizlanishiga hamda boshqa ogʻir asoratlarga olib kelishi mumkin.
Agarda yaqinlaringiz va yosh bolalaringizda yuqoridagi keltirilgan holatlar kuzatilsa, darhol shifokorga murojaat qiling. Shifokor kelgunga qadar bemorga regidron va boshqa tuzli eritmalar yoki oddiy qaynatilgan suv bering.
Kasallikni yuqtirmaslik uchun suvni qaynatilgan holda ichish kerak. Qoʻlni ovqatlanishdan oldin va hojatxonadan keyin sovunlab yuvishga odatlanish lozim. Xoʻl mevalarni yuvib isteʼmol qilish, tez buziladigan ovqat mahsulotlarini muzlatkichlarda saqlash maqsadga muvofiq. Choʻmilish xavzalaridagi suvning tozaligiga hamda choʻmilish jarayonida suv yutmaslik kerak. Shu bilan birga idish-tovoqlarning yuvilishiga, pashshalarning koʻpayishiga yoʻl qoʻymaslikka eʼtibor berish darkor.
Ushbu tavsiyalarga amal qilsangiz, oʻtkir yuqumli ichak kasalliklaridan saqlanasiz va oila aʼzolaringizning ham salomatligini muhofaza qilishga muvaffaq boʻlasiz.
G.TAJIBOYeVA,
tuman DSENM epidemiologiya boʻlimi mudirasi,
oliy toifali epidemiolog.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
