HUDUDLAR EKOLOGIK HOLATINI YaXShILAShDA JAMOATChILIKNING FAOLLIGI OShMOQDA

Atrof muhit muhofazasi – eng avvalo sogʻlom va barkamol avlodni voyaga yetkazishning muhim omillaridan biridir. Chunki, biz yashayotgan makon qanchalik toza, sarishta va koʻkalamzor boʻlsa, hayot tarzimiz shunchalar goʻzal boʻlib boraveradi. Bunday muhitda yashash nainki farzandlarimizga, balki oʻzimizga ham zavq-shavq bagʻishlaydi.

"Ekologik nazorat toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 15-moddasida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarining ekologik nazorat sohasidagi vakolatlari bandma-band belgilab berilgan. Unga koʻra oʻzini oʻzi boshqarish organlari atrof muhit ifloslanishining oldini olish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, fuqarolarning hayotiga, sogʻligiga jiddiy zarar yetkazishi mumkin boʻlgan holatlarning oldini olish borasida qonun hujjatlariga muvofiq atrof muhit muhofazasi bilan bogʻliq barcha muammolarni hal etishda masʼuldir.

Xoʻsh, tumanimizdagi "Choykoʻl”, "Qipchoq” va "Qangli” OFYlari hududida atrof muhit muhofazasi, obodonlashtirish ishlarining borishi qay ahvolda? Bu ishlarga masʼul boʻlgan oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan ekologik nazorat ishlari yuritilyaptimi? Bugungi suhbatimiz ana shu xususda.

Rashid Yoʻldoshev, "Choykoʻl” OFY raisi:

– Bizning "Choykoʻl” ovulimiz jugʻrofiy oʻrni jihatidan juda qulay yerda joylashgan. Ovulning bir chekkasi Mangʻit shahriga tutashib ketganligi bois, ovul guzari kun sayin goʻzal qiyofa kasb etib bormoqda.

Ovul hududida obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish ishlarini olib borishda tuman DSENM xodimlari, tuman xotin-qizlar qoʻmitasi, obodonlashtirish boshqarmasi, hududdagi umumtaʼlim maktablari va mahalla qoʻmitalari bilan qilayotgan hamkorlikdagi ishlarimiz yaxshi natijalar bermoqda. Ayniqsa, ovul xududidan oqib oʻtuvchi "Bosuv” kanalining muhofaza xududini, qabristonlarni obodonlashtirish, turar joylarning fasad qismini oqlash, taʼmirga muxtoj xonadonlarda taʼmirlash ishlarini olib borishda aholi bilan birgalikda ish yuritish bu boradagi koʻplab muammolarni hal qilish imkonini berdi. Chunonchi, barcha suv yoʻllari boʻyida tabiiy ravishda oʻsib, koʻpayuvchi toʻrongʻil, jigildak, qoramon kabi daraxtlarning noqonuniy kesilishiga barham berildi. Kanaldan suv oluvchi barcha ariqlar tozalanib, zarur joylarda qazish ishlari olib borildi va yondosh ariqlarning sogʻa qismiga koʻtarma boʻgat (shandor)lar qurildi.

Ovul ahli oʻz xonadonlarinigina emas, koʻchalarni, oʻzlari yashaydigan mahalla hududini toza saqlash uchun jon kuydiradilar. Xonadonlardan chiqadigan axlatlarning asosiy qismini oʻz tomorqa xoʻjaligi uchun foydali mahalliy mineral oʻgʻitga aylantirish yoʻllarini yaxshi biladilar.

Ovul xududidagi Qoraqipchoq, Shayx qalʼa va Choqcha aholi punktlarida axlat tashlaydigan oʻralar qurildi. Qabristonlar obodonlashtirilib, yer isrofgarchiligiga chek qoʻyildi. Eng muhimi, ovulimiz hududi aholisini toza ichimlik suvi bilan taʼminlash maqsadida "Shayx qalʼa”, "Noʻgʻoy eshon”, "Qoraqipchoq”, "Os” aholi punktlariga salkam 16 kilometr uzunlikda toza ichimlik suvi tarmoqlari tortildi.

Ulugʻbek Olloberganov, "Qangli” OFY raisi:

– Halqimizda asrlar sinovidan oʻtgan bir ibora bor: "oʻzini anglagan odam oʻzgani anglaydi”, – deydilar. Haqiqatan ham, oʻz hayotini toʻgʻri yoʻlga solishning uddasidan chiqqan odam oʻz yaqinlaridan, qoʻni-qoʻshnilaridan ham shuni talab qila oladi. Ayniqsa, atrof-muhit muhofazasi masalasida. Oʻz xonadonida sogʻlom turmush tarzini qaror toptirgan inson atrofdagilarga ham ijobiy taʼsirini oʻtkaza oladi. Shu nuqtai nazardan kelib chiqib aytmoqchimanki, "Qangli” ovuli hududida yashovchi aholi yilning barcha fasllarida ham birday tozalikni taʼminlashga harakat qilishadi. Har yilgi koʻchat ekish oyligi deysizmi, obodonlashtirish va atrof tabiiy muhit muhofazasi deysizmi, barcha tadbirlarda faol ishtirok etishadi. Natijada, oʻtgan yilgi koʻchat ekish oyligida ovulimiz ahli tomonidan 3000 tup manzarali, 2500 tupdan ortiq mevali daraxt hamda 4000 tupdan ziyod gul koʻchatlari oʻtqazildi. Tuman xotin-qizlar qoʻmitasi va obodonlashtirish boshqarmasi bilan hamkorlikda koʻchatlarning rivojlanish darajasini nazorat qilib koʻrganimizda, ularning 90 foizi unib-oʻsib, tuproqqa ildiz tashlayotganini kuzatdik. Bu nimadan dalolat? Bu–eng avvalo ovulimiz ahlining oʻz tugʻilgan maskaniga mehri balandligidan. Qolaversa, ona Vatanning har bir qarich yerini bogʻrogʻga aylantirish tuygʻusining kuchliligidandir.

Biz tuman DSENM xodimlari, bilan hamkorlikda hududimizdagi suv yoʻllarining tozaligini taʼminlash, oqar suv isrof boʻlishining oldini olish maqsadida nazorat-kuzatuv ishlarini tizimli ravishda, rejaga muvofiq olib boramiz. Ayniqsa, oqar suvdan noqonuniy foydalanish holatlarining oldini olishda samarali ishlar amalga oshirilmoqda. Natijada toza suvni zahkashlarga oqizib qoʻyish, oqar suv yoʻllariga axlatlar tashlash holatlariga chek qoʻyildi. Ovul hududidagi 2 ta mahallada maxsus axlat tashlash joylari qurilib, xonadonlardan chiqarib tashlanadigan axlatlar endilikda zararsizlantirilib, aholi yashash joylaridan uzoqqa chiqarib tashlanishiga erishilmoqda.

Ovul hududidagi yashil maydonlarni yanada kengaytirish, suv yoʻllarining boʻylaridagi tabiiy daraxtzorlarni asrab-avaylash esa doimiy diqqat markazimizda. Chunki, har bir tup daraxt–eng avvalo tabiiy, sof kislorod manbai, ekologik sanitar vazifasini oʻtaydi. Ana shu tabiat inʼomidan oqilona foydalanish–har birimizning zimmamizdagi burchimizdir.

Tirkashboy Jumaniyozov, "Qipchoq” OFY raisi:

–Qipchoq ovuli tumanimizdagi yirik ovullardan biri. Bundan tashqari, hududimizdan Amudaryo oqib oʻtadi, 3 ta mahallani birlashtirgan ovul hududini obodonlashtirish, ekologik muhitni sogʻlomlashtirish bugungi kunda nafaqat OFY va MFY raisining, balki har bir fuqaroning masʼuliyatli vazifasiga aylangan. Hudud aholisini oqar suv bilan taʼminlovchi Qipchoq arna kanalining muhofaza hududini toza saqlash eng birinchi galdagi vazifamizga kiradi. Fermer xoʻjaliklari hisobida turuvchi ijarachi-dehqonlarning va aholining oʻzlari uchun oʻngʻay, toʻgʻri kelgan joydan arnadan suv olishi natijasida arna qirgʻoqlari ancha zaiflashib, suv isrofgarchiligiga yoʻl qoʻyilish holatlari sodir boʻldi. OFY va Qipchoq MMTP masʼullari bilan hamkorlikda oʻtkazilgan nazorat natijasida bu salbiy holatga barham berilib, Qipchoq arna kanalidan suv oluvchilar uchun 17 ta joyda maxsus buramali shandor(boʻgat)lar qurildi.

Hududimizdagi tabiiy oʻrmonzorlarni asrab-avaylash maqsadida Amudaryo va Qipchoq arna kanalining muhofaza hududida tabiiy ravishda oʻsib, koʻpaygan daraxtlar jiddiy nazorat qilingani bois, ularni toʻgʻri kelgan odam kesib ketishiga chek qoʻyildi. Xududdagi koʻchalarda va Mangʻit-Qipchoq davlat ahamiyatidagi avtomobil yoʻli boʻyining ovulimiz hududidagi qismida yilning barcha fasllarida keng miqyosda obodonlashtirish ishlari olib borilmoqda.

Har yili kamida 39-40 ming tup mevali, 45-46 ming tup manzarali daraxt koʻchatlari va 2000 tupdan ziyod gul koʻchatlari ekilib, ularning unib-oʻsib ketishiga alohida eʼtibor berilganidan ovulimiz soʻnggi yillarda bogʻ-rogʻlar goʻshasiga aylandi. Bu esa xalqimiz dasturxonining toʻkinligi, farovonligining,eng muhimi, sogʻlom turmush tarzining birdan-bir asosidir.

Muloqotni Robiya Yoʻldosheva yozib oldi.