ЭНДИ ЖАМОАТ ЖОЙЛАРИДА ТАМАКИ ЧЕКИШ ҚАТЪИЯН МАН ҚИЛИНАДИ

Жаҳон соғликни сақлаш ташкилоти ташаббуси билан 31 май - Халқаро кашандаликка қарши кураш куни сифатида эълон қилинган. Ушбу санада дунёнинг кўплаб давлатларида чекиш таъқиқланади, тамаки маҳсулотлари савдоси тўхтатилади. Турли тадбирлар ташкил қилиниб, кашандалик иллатига мубтало бўлганлар яна бир карра огоҳликка чорланади. Бу хайрли анъана 1980 йилдан бери амалга оширилиб келинмоқда.

Мамлакатимизда ҳам кашандаликка қарши кураш борасида қатор ижобий ишлар амалга оширилмоқда. Хусусан, 2011 йил 5 октябрда юртимизда "Алкоголь ва тамаки маҳсулотларининг тарқатилиши ҳамда истеъмол қилинишини чеклаш тўғрисида”ги Қонун қабул қилинди. Ушбу Қонун фуқароларнинг, аввало, йигирма ёшга тўлмаган шахсларнинг соғлигини алкоголь ва тамаки маҳсулотлари истеъмол қилишнинг зарарли таъсиридан, шу билан боғлиқ ижтимоий ва бошқа салбий оқибатлардан ҳимоя қилишга, шунингдек, жамиятда соғлом турмуш тарзини шакллантириш ва қарор топтиришнинг ташкилий-ҳуқуқий шарт-шароитларини яратишга қаратилгани билан аҳамиятлидир. Унга мувофиқ иш жойлари, соғликни сақлаш, таълим ва спорт-соғломлаштириш муассасалари, ёнғин хавфи бўлган жойлар, жумладан, автомобилларга ёнилғи қуйиш шохобчалари ва бошқа жамоат жойларида тамаки маҳсулотларини истеъмол қилишга йўл қўйилмаслиги белгиланди.

Ўзбекистонда биринчи марта жамоат жойларида тамаки ёки унинг ўрнини босувчи маҳсулотларни чекканлик учун жарималар жорий қилинди. Ўзбекистон Республикаси Президенти  И.А.Каримов томонидан 2015 йилнинг 29 декабрь куни "Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги Қонун имзоланди ва 30 декабрь кундан бошлаб кучга кирди.

Қонун билан Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги Кодексига янги 56¹-модда қўшилиб, иш жойлари, соғликни сақлаш, таълим ва спорт-соғломлаштириш муассасалари, ёнғин хавфи бўлган жойлар, жумладан, автомобилларга ёнилғи қуйиш шохобчалари ва бошқа жамоат жойларида тамаки маҳсулотларини истеъмол қилиш энг кам иш ҳақининг  учдан бир  қисмидаги жарима билан жазоланиши белгиланди. Бундай жойларда тамаки маҳсулотини истеъмол қилишга махсус ажратилган майдонлар ва алоҳида мўлжалланган хоналарда рухсат берилади.

Шуни таъкидлаш керакки, бизнинг қонунчилигимизда олдин жамоат жойларида тамаки истеъмол қилган шахсларга нисбатан ҳеч қандай жарималар белгиланмаган эди. 

Тамаки маҳсулоти деганда, қонунчиликка кўра, тамаки ёки унинг ўрнини босувчи моддадан тайёрланган ҳар қандай маҳсулот (жумладан, нос ҳам) тушунилади.

Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги Кодексининг 122-моддасига кўра,  тамаки маҳсулотларини маҳаллий ва узоққа қатнайдиган поездлар, кемалар, шаҳар атрофида қатнайдиган поезд ва трамвайлар, шаҳар ичида ва шаҳар атрофида қатнайдиган ҳамда шаҳарлараро йўналишдаги автобусларда, шунингдек, такси ва шаҳар электр транспортида истеъмол қилганлик учун энг кам ойлик иш ҳақининг учдан бир қисми миқдорида жарима жазоси белгиланди.

Ҳаво кемалари (самолётлар)да тамаки маҳсулотини истеъмол қилиш энг кам иш ҳақининг икки баравари миқдорида жарима солишга сабаб бўлади.

Бундан ташқари, Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги Кодексининг 187-моддасига кўра фуқароларнинг иш жойлари, стадионлар, хиёбонлар, истироҳат боғларида, жамоат транспортининг барча турларида ва бошқа жамоат жойларида алкоголь маҳсулотини истеъмол қилиш энг кам иш ҳақининг иккидан бир қисми миқдорида жарима солишга сабаб бўлади. Тўйлар, юбилейлар ҳамда бошқа тантаналар ва маросимлар ўтказиладиган жойлар, шунингдек алкоголь маҳсулотини қуйиб реализация қилишга рухсат этилган савдо ва умумий овқатланиш объектлари бундан мустасно.

Худди шундай ҳуқуқбузарлик маъмурий жазо чораси қўлланилганидан кейин бир йил давомида такрор содир этилган бўлса, энг кам иш ҳақининг иккидан бир қисмидан икки бараваригача жарима солишга ёки ўн беш суткагача муддатга  маъмурий қамоққа олишга сабаб бўлиши белгиланди.

Шуни алоҳида қайд этиш жоизки, Жаҳон соғликни сақлаш ташкилотининг маълумотларига кўра, ҳар йили Ер юзида 6 миллион нафарга яқин киши чекиш оқибатида орттириб олган касаллик қурбонига айланмоқда. 17 миллионга яқин киши эса юрак-қон томир, ўпка саратони, сил, ошқозоности бези яллиғланиши каби хасталикларга гирифтор бўлмоқдалар. Шундай экан, тамаки маҳсулотини чекиб, умрингизни хазон қилманг, азиз юртдошлар.

Шерзод Абдуллаев,

туман ҳокимлиги ҳуқуқшуноси.

(Фото - http://s002.radikal.ru)