QRIM-KONGO GEMORRAGIK ISITMA KASALLIGI: UNDAN SAQLANIShNING YOʻLINI BILASIZMI?

Qrim-Kongo  gemorragik isitma kasalligi virus qoʻzgʻatadigan, tabiiy sharoitda kanalar orqali yuqadigan oʻta xavfli yuqumli kasallikdir. Yirik va mayda shoxli hayvonlarda uchraydigan iksod kanalari gemorragik isitma kasalligi virusining tashuvchilari, kemiruvchilar, yirik va mayda shoxli mollar esa gemorragik isitma virusining manbalari hisoblanadi.

Ushbu kasallik oʻzida  gemorragik virusini  saqlaydigan kanalarning chaqishi va qoʻllar kana qoni bilan ifloslanishi natijasida odamlarga yuqadi. Bundan tashqari, kasallik odamga shu kasallik bilan ogʻrigan bemorning qoni orqali ham yuqishi mumkin. Buxoro, Navoiy, Sirdaryo, Jizzax va Qashqadaryo viloyatlarining choʻl hududlari mazkur kasallik boʻyicha tabiiy oʻchoqli hududlar hisoblanadi. Kasallik respublikamiz hududiga chetdan kirib kelishi va tarqalishi ham mumkin.

Kasallikning yashirin davri oʻrtacha 2 – 3 kun davom etadi. Baʼzida bu davr bir necha soatlarga qisqarishi yoki 14 kungacha choʻzilishi mumkin. Kasallik oʻtkir boshlanib, bemorning tana harorati 30-40 darajagacha koʻtarilishi, sovqotib qaltirashi, mushaklari ogʻrishi, badanga toshma toshishi, yuz, boʻyin, koʻkrak qismi terilari qizarishi, milk, burun, oshqozon-ichaklardan qon ketishi kabi alomatlar bilan namoyon boʻladi. Baʼzi holatlarda kasallik ogʻir kechib, bemordan qon ketishi natijasida  oʻlim qayd etiladi. Mazkur kasallik gemorragik belgilarsiz shaklda ham kechishi mumkin. Kasallikning bu shaklida badanda toshmalar toshmaydi, qontalashlar kuzatilmaydi, organlardan qon ketmaydi, kasallik asosan isitma va zaharlanish alomatlari bilan namoyon boʻladi.

Shu bois, choʻl hududiga  dam olishga chiqqanlar dam olish uchun moʻljallangan joy mol boqiladigan yaylovdan kamida 2 – 3 km. masofa uzoqda boʻlishiga eʼtibor berishlari kerak.

Shuni unutmaslik kerakki, agar badanga kana yopishganligi aniqlansa, tezda yaqin joylashgan tibbiyot muassasasiga murojaat qilish zarur. Birinchi galda kanani ehtiyotkorlik bilan  himoya qoʻlqop kiyib olib tashlash zarur. Dastlab kana yopishgan joyga 2-3 tomchi oʻsimlik yogʻi tomizib, 10-15 daqiqa kutish kerak. Pintset yoki ip yordamida sekin-asta teriga yopishgan kana olinib, shu joyga yod surtiladi va ustiga bakterotsid plastir yopishtiriladi. Olingan kana penitsillin flakonga solinib, ogʻzi tiqin bilan bekiladi va yoqib tashlanadi. Ishlatilgan rezina qoʻlqoplar 70 foizli etil spirti bilan ishlov berilgach, yechiladi va yoqib  yuboriladi.

Kasallik boʻyicha tabiiy oʻchoqli xududlarda yashovchi va ishlovchilar orasida kasallikning oldini olish boʻyicha suhbatlar oʻtkazib, bukletlar tarqatilishi, nafaqat kasallik yuqishi, balki kana chaqishidan himoyalanish imkonini beradi.