ASR VABOSI – HAYoT KUShANDASI

Bugungi kunda butun jahonda OIV infektsiyasi insoniyatning hayotiga tahdid qilayotgan eng katta xavfdan biridir.

Aholi orasida OIV infektsiyasini yuqtirganlar oʻzining kasalligini atrofdagilarga bildirmaslikni afzal koʻrishmoqda. Shundan kelib chiqib, OIV infektsiyasi bilan kasallangan kishi zimmasiga kasallik virusini boshqa odamga qasddan yuqtirish xavfi yuzaga kelgan taqdirda qonun oldida javobgarlik masʼuliyati yuklanadi. Vaholanki, OIV infektsiya-sining yuqishi, eng avvalo, odamning xulq-atvoriga bogʻliq boʻlib, bu narsa har bir inson tomonidan nazorat qilinishi shart. 

OIV infektsiyasi 3 ta yoʻl bilan  yuqishi  tasdiqlangan:

– OIV infektsiyali shaxs bilan jinsiy aloqada boʻlganda;

– parenteral yoʻl – yaʼni OIV mavjud boʻlgan qon va uning komponentlari quyilganda, aʼzo va toʻqimalar transplantatsiyasida, ekstrakorporal urugʻlantirish oʻtkazilganda, bir marta ishlatiladigan tibbiy asbob va anjomlar qayta ishlatilganda, sterillanmagan tibbiy anjomlari (ginekologik, stomatologik, jarrohlik va boshqalar)dan foydalanilganda, giyohvand moddani koʻp shaxs tomonidan bitta shprits bilan inʼektsiya qilganda, sterillanmagan sartarosh ustarasidan foydalanganda, tatuaj va persing ishlari sterillanmagan holatda ishlatilganda;

– vertikal yoʻl orqali – OIV infektsiyasi onadan homilaga homiladorlik davrida, tugʻish paytida va emizishda yuqadi.

Kasallikning yashirin davri – OIV infektsiyasini yuqtirib olgandan keyin xech qanday klinik belgilarsiz 8-12 hafta, hatto 5-10 yilgacha  davom etishi mumkin.

Oʻz meʼyorida ishlab turgan immunitet tizimi yillar davomida virusning tajovuzini bosib turadi, lekin virus vaqt oʻtishi bilan qonda koʻpayib, asta-sekin immunitet tizimini ishdan chiqaradi, borib-borib bu muvozanat buziladi, maʼlum darajaga yetgandan keyin OITS kasalligi boshlanadi. OIV infektsiyasining dastlabki klinik koʻrinishi grippga  xos belgilar bilan kechadi. Bunda kamquvvatlik, ishtahaning pasayishi, koʻp terlash, tana haroratining koʻtarlishi, limfa bezlari, jigar, taloqning kattalashuvi  kuzatiladi. Boʻgʻimlarda ogʻriq, bemor terisida har xil toshmalar paydo boʻladi, yoʻtal va sababsiz ich ketishi boshlanadi, bu hol uzoq davom etadi. Bemor kasalliklarga chalinuvchan boʻlib qoladi.

Kasallikka chalinmaslikning eng maqbul yoʻli bu – sogʻlom turmush tarziga amal qilishdir. Ana shunda har qanday yuqumli kasallikning oldi olinadi va jamiyatda barqarorlikka erishiladi.

X.ERMATOVA, tuman OITS

laboratoriyasi mudirasi.

G.TAJIBOYeVA, tuman DSENM

epidemiologiya boʻlimi mudirasi,oliy toifali epidemiolog.