ZAMONAVIY TEXNOLOGIYaLAR – OʻYINChOQ EMAS

XXI asrni biz, zamonaviy texnologiyalar asri deymiz. Zamonaviy texnologiyalarning kundan-kunga rivojlanib, ijtimoiy hayotimizda oʻrni ortib bormoqda. Kundalik turmushimizdagi har xil sohalarni va turli jabhalarni kuzatar ekanmiz, texnologiyalarning salbiy taʼsiri haqida gapirmasdan ilojimiz yoʻq. Jumladan, kampyuter, internet kirib bormagan oʻquv muassasalarini uchratishimiz mushkul. Albatta, hozirgi yosh avlodning kompyuter, internet malumotlaridan foydalanishi katta yutuq. Afsuski, «Tanganing ikki tarafi boʻladi» deyilganidek, kompyuter tarmoqlaridan turli xildagi maqsadlarda foydalanayotgan shaxslarni uchratib turamiz. Bunga misol tariqasida hozirgi kunda har qadamda koʻrishimiz mumkin boʻlgan va faol ish olib borayotgan kompyuter klublarini koʻrsatib oʻtmoqchiman. 11-12 yoshlardagi maktab oʻquvchilarini oʻqishdan chalgʻitib, bilim olishga boʻlgan qiziqishini susaytirib yuboruvchi bunday klublar bugungi kunda oʻquvchilarimizning sevimli maskaniga aylanib ulgurgan. Bunday kompyuter klublarida yoshlarimizning psixologiyasiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi turli xildagi oʻyinlar koʻplab topiladi.

Kompyuter klubi - oʻyin zali boʻlib, foydalanuvchilar bu yerda turli oʻyinlar oʻynashdan tashqari, klip yoki film tomosha qilishi mumkin.

Hozirgi kunda maktab oʻquvchilari darsdan keyin tezroq uyiga yoki turli toʻgaraklarga borishga emas, kompyuter klublariga borishga oshiqishadi. Achinarlisi shundaki, ular tajang va beparvo boʻlib, bilim olishni esdan chiqarayotganini, ota-onalari tushlik va yoʻl kira uchun berayotgan pullarini havoga sovurayotganini anglab yetishmaydi. Anglab yetganda esa kech boʻlishi mumkin. Bunday noxush holatlar kelib chiqishiga aybdor kim? Hali juda yosh boʻlgan oʻquvchi-yoshlarimizning zamonaviy texnologiyalardan faqat "oʻyinchoq” sifatida foydalanayotganining sababi nimada?

Bunday vaziyatda, eng avvalo, ota-onalar oʻz farzandiga yosh paytidan katta etibor qaratishi va ular bilan koʻproq ishlashib, hayotga har tomonlama tayyorlab borishi lozim. Oʻqituvchilar oʻquvchilarga kompyuterlarni faqat oʻyin uchun emas, undan oʻzlarimiz uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni olishimiz hamda turli elektron dasturlardan tez va samarali foydalanishimizni tushuntirib oʻtishlari kerak.

Bugungi kunda Oʻzbekiston yoshlari bundan 15-20-yil oldingi yoshlardan keskin farq qiladi – bilimi, intellektual salohiyati, mantiqiy fikr yurita olish qobiliyati sezilarli darajada oshgan. Ular mobil telefon, planshet, televizor yoki noutbuklarning istalgan funktsiyasidan foydalanishni tezda oʻzlashtirib olmoqdalar. Bunday rivojlanish va farovonlik darajasi yuksalib borayotgan Oʻzbekistonda yurtdoshlarimiz shaxsiy kompyuter, noutbuk, smartfon va planshetlarga ega boʻlishiga qaramasdan, kompyuter klublari ham tobora ommalashib bormoqda. Aksariyat kompyuter klublari qorongʻi binolarda joylashgan boʻlib, oʻyinlar qahramonlarining tasvirlari bilan bezatilgan boʻladi. Bunday muhitda esa yoshlarimiz oʻzini xuddi shu oʻyin ishtirokchisidek sezadi va oʻyinga "shoʻngʻib” ketgan bola turli psixologik holatlarga tushadi.Psixologlarning taʼkidlashlaricha, bularning barchasi inson, ayniqsa, yoshlarning ruhiyatiga salbiy taʼsir koʻrsatadi.

Xulosa shuki, aziz tengdoshlar, zamonaviy texnologiyalarni faqat oʻyinchoq uchun emas, biz, oʻzlarimizga foydali boʻlgan ishlar uchun ishlataylik. Turli yoshdagi maktab oʻquvchilarining kompyuter klublariga emas, kutubxonalarga qiziqishini oshiraylik.

Shu oʻrinda Prezidentimiz I.A. Karimov "Yuksak maʼnaviyat – yengilmas kuch” asarida: "Tabiiyki, "ommaviy axborot” degan niqob ostida axloqiy buzuqlik va zoʻravonlik, individualizm, egotsentrizm gʻoyalarini tarqatish, kerak boʻlsa, shuning hisobidan boylik orttirish, boshqa xalqlarning necha ming yillik anʼana va qadriyatlari, turmush tarzining maʼnaviy negizlariga bepisandlik, ularni qoʻporishga qaratilgan xatarli tahdidlar odamni tashvishga solmay qoʻymaydi. Shuning uchun yaqin koʻmakchimizga aylangan zamonaviy texnologiyalardan foydalanganda ularning salbiy taʼsirini esdan chiqarmaslik lozim. Zero, hamisha ogoh, oʻzini-oʻzi boshqara oladigan va meʼyorni biladigan inson hayotda hech qachon qoqilmaydi”, deb taʼkidlab oʻtgan. Shunday ekan, zamonaviy texnologiyalardan foydalanganimizda uning salbiy va ijobiy tomonlarini hisobga olishimiz zarur va iloji boricha ijobiy tomonlaridan foydalanishimiz maqsadga muvofiqdir.

Inobat Ibodullayeva,

NDPI talabasi.