Yaxshilik va yashillik bayrami Xush kelibsan oʻlkamga, Navroʻz!

Qadriyat – bamisoli millatning oʻziga xosligini aks yettiruvchi koʻzgudir. Dunyodagi biror bir xalq toʻgʻrisida tasavvurga ega boʻlmoqchi boʻlsangiz oʻsha elatning urf-odat va anʼanalarini kuzatish kerak.

Xalqimizning azaliy bayramlari, anʼanalari insonlarning oʻzaro munosabatlaridagi umumbashariy qadriyatlarni, yuksak fazilatlarni oʻzida mujassam etadi. Ana shunday barhayot va bardavom anʼanalardan biri – yasharish va yangilanish ayyomi boʻlgan Navroʻz bayramidir. Navroʻz – inson bilan tabiatning uygʻunligi, hayotning davomiyligi, ulkan saxovat, mehr-shafqat, necha asrlik milliy anʼanalarimiz, sururbaxsh urf-odatlarimizning mislsiz ifodasi sifatida yurtimizda keng nishonlanadi.
 Sharq xalqlarida sharq kalendari boʻyicha yangi yilning birinchi kuni sifatida nishonlanadigan bu bayram haqida Oʻrta Osiyolik buyuk alloma, tarixchi va filolog olim Abu Payhon Beruniy oʻzining 27 yoshida yozib qoldirgan “Oʻtmish avlodlardan qolgan esdaliklar” asarida ham alohida taʼkidlab oʻtadi. Xalq bu kuni saylga chiqqan, “yangi kun” bilan bir-birini qutlaydi.

Bu bayramda qozoq, qoraqalpoq, noʻgʻay xalqlarida tansiq taom “Navroʻz goʻja” tayyorlashgan. Oʻzbek xalqida azaldan benazir, totli taom sumalak va halimlar pishirilib, yaqinlarga, qoʻni-qoʻshnilarga tarqatilgan. Aytishlaricha, “Sumalak-oʻttizmalak” afsonasiga koʻra bir yilda bir marta bu taomni toʻyib tanovul qilgan odam kasal boʻlmas emish. Buning maʼnosi shuki, qishdan omon chiqqan tanaga sumalak koʻp darmon boʻlgan. Shundan soʻng, bobo dehqon dalasiga, choʻpon bobo suruvi ortidan yaylovlarga chiqib ketgan.

 Navroʻz falsafasi shundan iboratki, u ilhom fasli. Ona tabiat oʻz goʻzalligini, husn-u tarovatini namoyish etadi. Diyorimiz yashil libosga burkanib, mevali daraxtlar oq, pushti boʻlib gullaydi. Bu manzara kelajakda yaxshilikka, totuvlikka, halol mehnatga umid bogʻlagan insonlarning qalbiga betakror goʻzallik, zavq-shavq olib kiradi.

Muxtasar qilib aytadigan boʻlsak, xalqimizning milliy gʻururi boʻlgan Navroʻz ayyomi elimizning bir tan, bir jon boʻlib dehqonchilik, chorvachilik, ishlab chiqarish, ilm-fan va milliy iqtisodiyotni rivojlantirishda, dunyoda oʻz mavqeiga ega boʻlgan davlat barpo etishda yuksak marralarini egallashiga kuch bagʻishlaydi. Qolaversa, yuksak insoniy fazilatlarni ulugʻlovchi, milliy va azaliy anʼanalar bilan sugʻorilgan bunday bayramlarning tashkil etilishi kelajak avlodni oʻz Vataniga, ona xalqiga, ota-onasiga sodiq farzand, munosib vorislar etib tarbiyalashda ulkan ahamiyat kasb etadi.

Muyassar Sitboyeva,
39-sonli maktabning qoraqalpoq tili fani oʻqituvchisi.