YuZ BILAN YuZLAShAYoTGAN MOMOLAR

Biz koʻp narsalarni uzoq-uzoqlardan izlashga odatlanib qolganmiz. Lekin yonginamizda moʻʼjizalar yaratgan, bugungi dorilomon davrimizning mustahkam asosini qurgan, oʻtmishning ogʻir yukini yelkasida tutgan fidoyi insonlar biz bilan yonma-yon yashayotganiga eʼtibor bermaymiz. Hayotda hech narsa tayyor holda osmondan tushmaydi. Bugungi dorilomon zamon ham osmondan tushgan emas. Bu oʻtgan davrdagi millionlab jafokash, fidoyi insonlarning ogʻir zahmatlarining mevasidir.

Ana shunday tabarruk insonlardan Xadicha momo Bovbek qizi va Qizlargul momo Abdullayevalar ayni kunda 98 yoshni toʻldirib, toʻqson toʻqqizinchi bahorni qarshi olishmoqda. Ular soʻnggi 86-yildan buyon tengqur dugona boʻlib, hozirgi "Choykoʻl” ovuli hududidagi "Qoraqipchoq” va "Shagʻal ovul” aholi punktlarida istiqomat qilishadi. 1929-1930-yillarda mana shu aholi punktlari hududida ilk jamoa xoʻjaligi tashkil etilgan. Xadicha momo va Qizlargul momolar oʻsha paytda 12-13 yoshda boʻlib, mazkur jamoa xoʻjaligi paxta maydonlarida erta tongdan qosh qorayguncha mehnat qilishgan.

– U davrlarda yerlar ketmon va belkurak bilan agʻdarilib, chigit ekilardi. Yer haydash uchun qoʻsh hoʻkiz yoki ot, tuya yoxud eshak qoʻsh qoʻshilardi. Ogʻir qoʻl mehnati tinkamadorimizni quritardi. Qosh qorayganda zoʻrgʻa uyimizga yetib borardik. 1933-1934-yillarda roʻy bergan qahatchilik va ocharchilik hammasidan oshib tushdi. Juda koʻp bolalar, keksalar va kasalmand kishilar nobud boʻldi. Ommaviy ravishda yopirilib kelgan terlatma kasalligi ham koʻplarning yostigʻini quritdi, bu kasallik yosh-u qarini ayab oʻtirmadi. Eng sara el-yurt oʻgʻlonlari qatagʻon qurbonlari boʻlishdi. Diniy savodli, bilimdon kishilar qamoqxonalarda oʻlib ketdi. 1929-1930-yillarda yer-mulk egalari quloq qilinib, ularning butun yer-mulki tortib olindi. Xullas, oʻn-oʻn bir yil davomida surunkasiga biron bir quvonchli voqea yoki hodisa roʻy bermadi. 1941-yil 22-iyunda boshlangan ikkinchi jahon urushi biz koʻrgan koʻrgiliklarning hammasidan yomoni boʻldi. Qurol-yarogʻ koʻtarishga qurbi yetadiganbarcha erkak kishilar ketma-ket urushga safarbar qilindilar. Qishloqlarimizda nuqul xotin-xalajlar, keksalar va bolalar qoldi. Endilikda ular urushga ketgan kishilar oʻrnida ham ishlashlari shart edi. "Hamma narsa front uchun, gʻalaba uchun!” degan shior front orqasida mehnat qilayotgan bizlar uchun urush yillari hayotning tub mazmuni boʻlib, biz oʻzlarimizning fidoyi mehnatlarimiz bilan urushda gʻalaba qozonishga munosib hissa qoʻshdik. Urushdan keyingi yillar ham oson boʻlmadi. 1950-yillardan boshlab sal qaddimizni koʻtarib yashay boshladik. Bugungi mustaqillik davriga toʻxtaladigan boʻlsak, bunday tinch, obod, farovon hayotni biz faqat orzu qilganmiz. Dasturxonimiz nonga toʻla, turli noz-neʼmatlar bisyor. Nevara, chevara va evaralarimiz maktablarda, kollej va akademik litseylarda, oliy oʻquv yurtlarida bilim olishmoqda, yetuk mutaxassislar boʻlib yetishishmoqda. Mana shu kamolga yetayotgan yangi avlod bizning porloq kelajagimiz. Ular Oʻzbekistonimizni butun dunyoga tanitishadi.

Xadicha momo Bovbek qizi bilan Qizlargul momo Abdullayevalarning hikoyalarini maroq bilan tinglarkanman, men xalqimizning soʻnggi bir asrlik tarixi haqida aniq bir tasavvurga ega boʻldim.

Ha, bu tabarruk momolarimiz soʻnggi bir asrlik tariximizning tirik guvohlari va mazkur tarixiy voqealarning bevosita ishtirokchilaridir. Biz ularni va ular siymosidagi muhtaram va aziz keksalarimizni yanada qadrlab, eʼzozlashimiz zarur. Bu bizning insoniylik va fuqarolik burchimizdir.

Qobul ShOMURODOV.

Suratda: ikki dugona momolarimiz - oʻngda Xadicha momo Bovbek qizi va Qizlargul momo Abdullayevalar.

Muallif olgan surat.