AKA-UKA JANGChILAR YoDI

Xitoy qishlogʻida istiqomat qilayotgan Ollambergan Doʻsmanovlar xonadonida ikki aka-uka Sobir va Norboy Ollamberganovlar oʻsib-ulgʻayib, voyaga yetayotgan kunlarning birida, aniqroq qilib aytganda 1942-yil iyun oyining ikkinchi yarmida, ayni oʻrik va bugʻdoy pishiqchiligi boshlangan kunlarda toʻngʻich oʻgʻil Sobir Ollamberganov nomiga Qipchoq rayon harbiy komissariatidan jangga otlanish toʻgʻrisidagi chaqiruv qogʻozi keladi. Sobir bu paytda endigina yigirma bir yoshga kirgan navqiron yigit edi. Shu kundan eʼtiboran Sobir va uning ovuldagi tengqur doʻstlari hamda butun Qipchoq rayonidan yigʻilgan uch yuzdan ortiq yigitlar Qipchoq pristanidagi paroxod barjasiga minib, Amudaryo orqali Orol dengizi tomon yoʻl oldilar. Orol dengizidan ham oshib oʻtib, Gurev portiga tutashgan temir yoʻl orqali poyezd eshelonidagi bir necha minglab boʻlgʻusi jangchilar bilan hafta-oʻn kun davomida uch yarim ming kilometr yoʻlni bosib oʻtib, Smolenskka yetib keldilar va qoʻllariga qurol olib, jangga kirdilar.

Bu paytda dushman Leningradni nihoyatda kuchli va keng qoʻlamda qamal qilib turgan edi. Harbiy buyruq boʻyicha mana shu dushmanning mustahkam qamal xalqasini yorib oʻtish kerak edi. Beayov va beomon janglar kecha-yu kunduz, oylar davomida olib borildi. Shiddatli janglarning birida yosh jangchi ogʻir yarador boʻladi. Harbiy dala gospitalida ancha vaqt davolangach, Sobir Ollamberganovning jang maydonlariga kirish imkoniyati pastligini eʼtiborga olib, harbiy askarlikdan boʻshatiladi va oʻzi tugʻilib oʻsgan Xitoy qishlogʻiga qaytariladi. U yarador boʻlgan paytda chap koʻzidan ayrilgan edi. 1944-yil boshidan boshlab u Xitoy uchastka aloqa boʻlimini to umrining oxirigacha 1974-yilgacha 30-yil davomida boshqardi. U garchand 53-yil umr koʻrsa-da, Vatan himoyasi yoʻlida va tinchlik yillarida xalqqa pochta hamda aloqa xizmati koʻrsatish yoʻlida oʻzining bor kuch-gʻayratini ayamay mehnat qildi.

Hayotdagi faollik, halollik va fidoyilik qahramonimiz Sobir Ollamberganovdan uning ukasi Norboy Ollamberganov hayotiga toʻla-toʻkis oʻtgan edi. U oʻn toʻqqiz yoshida, yaʼni 1943 yil iyun oyida eldosh tengqurlari bilan birgalikda nemis-fashist bosqinchilariga qarshi jangga otlandi.

Ular 3-Boltiqboʻyi fronti tarkibidagi oʻqchilar diviziyasida hech qanday harbiy taktika tayyorgarliklarisiz toʻgʻridan toʻgʻri jangmaydoniga kirib ketdilar. Chunki, dushmanga qarshi boshlangan yalpi shiddatli janglarning har bir daqiqasi yo hayot, yo momot degani edi. 1943-yilning ikkinchi yarmidan boshlab bir necha minglab kilometrga choʻzilgan barcha front liniyalaridagi jang maydonlarida nemis-fashist bosqinchilariga qarshi yalpi yurish boshlangan boʻlib, ular bosib olgan hududlardan shiddat bilan siqib chiqarishga kirishilgan va birin-ketin ozod qilingan shaharlar va qishloqlar soni koʻpayayotgan edi. Endi navbat Boltiqboʻyi Respublikalarini – Latviya, Litva va Estoniyani ozod qilishdek harbiy-tarixiy majburiyat va burchni bajarish jangchilarimiz zimmasiga yuklatilgan edi. Avvalo Kyonigsberg (Kaliningrad)ni ozod qilish kerak boʻldi. Bu yerda dushman juda mustahkam istehkom oʻrnatgan boʻlib, har bir qarich yerni egallash uchun juda koʻp qurbonlar berishga toʻgʻri keldi. Jon olib, jon berilayotgan bu qattiq janglarda fashistlardan ham anchasi qirgʻin qilindi.

Bu yuzma-yuz beayov olishuv nihoyat dushmanning taslim boʻlishi bilan yakun topdi va nihoyatda mustahkam istehkom shahri boʻlgan Kyonegesberg shahri nemis-fashist bosqinchilaridan ozod qilindi. Keyin birin-ketin Tallin, Vilnyus va Riga shaharlari dushmandan ozod qilinib, nemis-fashist bosqinchilari gʻarbga – Germaniya tomon shoshilinch ravishda chekina boshladilar.

Ammo qahramonimiz Norboy Ollamberganov ikki kun oldin chap oyoq tizzasidan qattiq yarador boʻlgan edi. Shunga qaramay, tizzasini dori darmon qilib bint bilan bogʻlagan holda janglarda qatnashdi va qator jasorat namunalarini koʻrsatdi. Lekin ogʻriq zoʻraygandan zoʻrayib, oxiri dala gospitalida davolanishga majbur boʻldi. Harbiy vrach chap oyoq tizzasida gangrena paydo boʻlishining oldini olish uchun barcha choralarni koʻrdi. Besh oy davom etgan davolash muolaja ishlari oʻzining ijobiy natijasini koʻrsatdi. Ammo tizzani bukish-yozish harakatlari juda qiyinlashdi va chap oyoq oʻng oyoqqa nisbatan besh-olti santimetrga kalta boʻlib qoldi. Buni inobatga olgan gospitalning bosh harbiy vrachi Norboy Ollamberganovning urush harakatlarida qatnashish imkoniyati pastligi boʻyicha dviziya qoʻmondoniga tahlil-hisobot berdi. Shunga asosan dviziya qoʻmondoni Norboy Ollamberganovning urush harakatlariga yaroqsizligi boʻyicha buyruq berdi. 1944-yil yozida u jonajon Xitoy qishlogʻidagi ota-onasi va akasi Sobir Ollamberganov bagʻriga omon-eson qaytib keldi.

Oradan koʻp oʻtmay 2-Qipchoq MTSiga hisobchi boʻlib ishga kirdi. Bunda uning hisob-kitob ishlarida bilimdonligi juda qoʻl keldi. Soʻnggi yillarda mazkur korxona bosh hisobchisi oʻrinbosari, bosh hisobchi boʻlib ishladi. Keyin 1-Mangʻit MTS bosh hisobchisi boʻlib xizmat qildi. Mangʻit shahridagi maishiy xizmat koʻrsatish korxonasida bosh hisobchi va muhandis iqtisodchi vazifalarida mehnat qilib, hisob-kitob ishlarining ustasi sifatida tanildi.

Ikkinchi jahon urushida koʻrsatgan jasoratlari uchun qator medal va faxriy yorliqlar bilan mukofotlandi.

Bu gʻoyat mehnatsevar va favqulodda gʻayrat-shijoatli inson oilaparvar ham edi. U sevimli rafiqasi Tozagul Jabborbergan qizi bilan umrguzaronlik qilib, toʻqqiz nafar solih farzandlarni dunyoga keltirishdi va ulardan yuz nafardan ziyod nevara, chevara va evara koʻrishdi. Bu solih farzandlar marhum Norboy Ollamberganov va marhuma Tozagul Jabborbergan qizining avlodlari bardavomligidan hamda bu yangi avlodlar vakillarining kelajagi porloq, baxtu saodatli ekanligidan darak beradi. Ular oʻzlarining jasoratli, matonatli ota-bobolari xotirasini hech qachon unutmaydilar va ularning ruhi poklariga hamisha duo qilib turadilar. Shu bois ota-bobolar xotirasi hech qachon oʻchmaydi.

Qobul ShOMURODOV.

Urush qahramoni el ardogʻida

Har bir davr, har bir zamon yoshlar hayoti oldiga oʻz talablari, vazifalari, burch va majburiyatlarini qoʻyadi. Ikkinchi jahon urushi yillari oʻsha davr yoshlari zimmasiga nemis-fashist bosqinchilaridan Vatanni himoya qilish va ular bosib olgan mamlakat hududlaridan bu yovuz gʻanimlarni butunlay quvib chiqarishdek tarixiy missiyani amalga oshirish vazifasi va majburiyati yuklatilgan edi. Urush yillari yoshlari oʻz oldlariga qoʻyilgan bu buyuk tarixiy vazifa va majburiyatlarini kerak boʻlsa oʻzlarining aziz jonlarini - hayotlarini tikib, hayratlanarli darajada toʻla-toʻkis bajardilar va urush davrinig chinakam qahramonlariga aylandilar.

Mangʻitlik Sobir ota Nurullayev mana shunday urush davri qahramonlaridan biridir. U ayni kunda Mangʻit shahridagi Navoiy nomli mahallada yetti nafar farzandlari, yuz nafarga yaqin nevara, chevara va evaralari davrasida toʻqson ikkinchi bahorning faraxbaxsh kunlarida baxt-u saodatli hayot kechirmoqda.

Sobir ota Nurullayev 18 yoshida, 1942-yilning 28-sentyabrida gitlerchi bosqinchilarga qarshi jangga otlandi. Urushga kirish oldidan u Omsk shahridagi tankchilar harbiy bilim yurtida tahsil olib, tankni boshqarish va manyovrlar qilish taktikasini puxta egallagan edi. Jang qizigandan qizib, butun front boʻylab dushmanga qarshi yalpi yurish boshlandi. Lekin dushman ham osonlikcha chekinmasdi. Jon-jahdi bilan qarshilik koʻrsatib, qanchadan-qancha harbiy texnikalarga jiddiy talofat yetkazdi. Minglab vatanparvar jangchilar hayotiga zomin boʻldi. Negaki, gitlerchi bosqinchilar oʻsha davrdagi eng soʻnggi harbiy texnika vositalari bilan tish-tirnogʻigacha qurollangan edilar-da. Baribir dushman har qancha harbiy qudrat bilan qarshilik koʻrsatsa-da, front boʻylab davom etayotgan yalpi yurish shiddati va jangchilarimizning mislsiz jasoratlari-yu matonatlaridan ustun kelolmadi.

1944-yil davomida butun Ukrainadan yogʻiylar haydab chiqarilib, gʻalaba bayrogʻi tikildi. Keyinchalik Ruminiya, Polsha va Chexoslovakiya yerlarida joylashib olgan dushmanning juda katta kuchlariga ketma-ket betoʻxtov qaqshatqich zarbalar berib, urush olovini yoqqan gitlerchilarni beayov siqib borib, dushmanni oʻz makonida butunlay va uzil-kesil halokatga uchratishdek vazifa ham tez orada, yaʼni 1945-yilning dastlabki toʻrt oyi ichidayoq sharaf bilan ado etildi.

Sobir ota Nurullayevning koʻksini bezab turgan jangovar orden va medallar urush yillaridagi jasoratga toʻla shavkatli jang maydonlarini eslatuvchi xotirot nishonalari boʻlib qoldi.

- Urush va urushdan keyingi yillarda qator medallar bilan, yaqinda esa "Ikkinchi jahon urushidagi Gʻalabaning 70 yilligi” esdalik yubiley medali bilan mukofotlandim, - deydi Sobir ota Nurullayev faxru iftixor bilan bizga yuzlangan holda. Albatta bu davlat mukofotlari nishonalari va ramzlari Sobir ota Nurullayevning hayotdagi faolligiga, urush va mehnatdagi jasoratlari hamda matonatlariga berilgan munosib eʼtibor va bahodir.

Bugungi dorilomon kunlarda Sobir ota har tongda mustaqilligimiz abadiy boʻlishini, doimo yurtimizda tinchlik va obodlik hukm surishini Yaratgandan soʻrab, duolar qilishdan aslo charchamaydi.

Qobul ShOMURODOV.