KUNLARDAN BIR KUN... MAHALLADA

Iyd-Qurbon kuni edi. Hayit namozidan chiqib, bir-ikki azador oilalarga sovgʻa-salom bilan kirib, ayyom bilan qutlagan Sulton boboni oʻgʻli ostonada kutib turardi.

– Keldingizmi, ota, qurbonlik jonliqni soʻyib, taxladik, bugun kechqurunga mahallaga qorma oshi qilsakmi, deb turibmiz. – Katta oʻgʻli Dilmurodning bu gapidan soʻng, Sulton bobo qoshlarini chimirib:

– Yoʻq, mahallaga qorma oshi bermaymiz, – dedi qatʼiy.

Oʻgʻli yelkasini qisdi, “nima gap?” deganday onasiga qaradi. Zulayho ena indamay sabr bilan erining mulohazasini kutdi.

– Qurbonlik goʻshtini olib kelchi, oʻgʻlim, – buyurdi Sulton bobo.

Katta korson (togʻora) toʻla goʻsht va alohida laganda qoʻyning tozalangan kalla-pochasini keltirishdi. Bobo qurbonlik goʻshtini uch qismga boʻldi. Bir qismini oilasi va oʻgʻillari uchun yana bir qismini qizlarining oilasiga teppa-teng taqsimladi. Uchinchi qismini esa bir necha boʻlaklarga boʻldi-da, mahalladagi uch-toʻrtta kamxarjroq oilalarga olib borib berishni farzandlariga topshirdi.

– Qoʻshnimiz Nuriddin aka kelgandi, – biroz andisha bilan gapirdi Dilmurod. – Mahalladagilar qorma oshi uchun oʻrtaga pul yigʻayotgan ekan. Shunga bir-ikki soʻm...

Sulton bobo tushundi. Har yili shunday qilishadi. Oʻrtaga pul yigʻib, qorma oshini bitta joyda pishirishadi.

– Nuriddin akang uyidamikan?

–Hozirgina uyida edi.

– Borib koʻray-chi, – qoʻzgʻaldi bobo, – rejalari qanday ekan?

Nuriddin koʻcha boshchisi, xalqning yaxshi-yomon kunlarida sidqidildan xizmat qiladi. Hamma maʼrakalarga bosh-qosh. Uni Sulton boboning oʻzi oʻqitgan. Biroz qaysarligi ham bor.

– Nuriddin, hoy Nuriddin!

Ostonada turib chaqirayotgan Sulton muallimni koʻrishi hamon peshvoz chiqqan Nuriddin hayit kuni ustozining oʻzi uni yoʻqlab kelganidan biroz xijolat boʻldi.

– Hali chiqsam, yoʻq ekansiz, ustoz.

– Ha, chiqibsan, Dilmurod aytdi. Qani, Nuriddinboy, xalqdan qorma oshi uchun qancha pul yigʻildi?

– Shuning hisob-kitobini qilayotgan edik, hali bermaganlar koʻp, u hayit bilan bu hayitda besh-oʻn soʻm ehson qilishni oʻziga ep koʻrmaydigan noinsoflar ham bor-da, ustoz.

– Unday dema, agar shu gapni sen aytayotgan boʻlsang, oʻzing noinsofsan. Xayr-ehson, sadaqa – Alloh uchun, chin koʻngildan chiqishi kerak. Hech kimga qorma oshi sadaqa qilish majburiyat emas, bu – xurofot, dinimiz esa xurofotdan qaytaradi.

– Pul bermaganlar ham qorma oshiga kelaveradi, noqulay-da, ustoz, – chaynaldi Nuriddin.

– Aqlingni yigʻ, bola, – jahli chiqdi Sulton boboning. – Mahallada hech qanday qorma oshi berilmaydi. Har yili shunday qilasizlar, qancha xarajat isrof boʻladi. Oʻtgan yili ortib qolgan osh-ovqatni kelinlar kanalga oqizishganini unutdingmi?

– Shunday deysiz-u, yigʻilgan pullar...

– Yigʻilgan pullarmi, yaxshilab taxlagin-da, odamlarni menikiga chorla, ehson qilingan pullarni haqiqiy egalariga topshiramiz.

Qorma oshi uchun oʻrtaga yigʻilgan pullar bir-necha million soʻm boʻldi. Sulton bobo mahalladoshlariga dilidagini aytdi.

– Ehson qilingan pullaringizga rozimisiz?

– Albatta, rozimiz!

– Unday boʻlsa, eshiting, mahallamizda otasiz oʻsayotgan va shartnoma asosida oʻqishga kirgan kamxarj oilalarning farzandlari bor. Yigʻilgan ehson pullarini oʻshalarga bersak, nima deysizlar?

Barcha bir ovozdan boboning fikrini maʼqullashdi. Hatto oʻrtaga pul qoʻshishga ulgurmagan mahalladoshlar, ayrim baquvvatroq tadbirkorlar 50-100 ming, baʼzilari undan ham koʻproq pul olib kelib berishdi. Sulton bobo boshchiligida boquvchisini yoʻqotgan bir oilaga, farzandlari shartnoma asosida taʼlim olayotgan uchta kamxarj oilaga pullar taqsimlab berildi. Bundan barchaning koʻngli toʻldi. Xuddi yelkasidan ogʻir yuk tushganday, yengil tin olgan koʻcha boshchisi Nuriddin aka:

– Endi har doim shunday qilamiz! – deb qarsak chalib yubordi quvonch bilan.

Robiya YOʻLDOShEVA.