Toʻylar - maʼnaviyatimiz koʻzgusi
Xalqimizda toʻy koʻp, yaxshi kunlarimiz koʻp, ilohim koʻz tegmasin!
Toʻy marosimi ikki yoshning muhabbati ila oila atalmish muqaddas qoʻrgʻonning qurilayotganligini elu-yurtga, qarindosh-urugʻlarga maʼlum qilib, oldidan oʻtish degan maʼnolarni beradi...
Ammo bu marosim bugungi kunga kelib, insonlarning mol-u dunyosini koʻz-koʻz qilishga qaratilgan bellashuvga oʻxshab qolayapti.
Hayratlanarlisi shundaki, bu "katta” marosimning kichik-kichik marosimchalari bolalab ketayotir. Eshik ochar, maslahat, kengash, qiz yigʻin, kelin koʻrdi, kuyov chaqiriq, kelin chaqiriq yana yoshlarning va kattalarning "yuvdi-yuvdi”lari...
Yuqoridagilarning barchasi faqat asosiylari, bu roʻyxatni tagʻin davom ettirish mumkin. Bularning barchasini hisoblab chiqqanimizda, kichikroq bir toʻyga yetgulik xarajatlar kelib chiqadi. Shukurki xalqimiz badavlat, dasturxonimiz toʻkin, osmonimiz tinch, shunday ekan, har bir yurtdoshimizning boshi toʻydan, yaxshi kundan chiqmasin.
Lekin ayrim qoʻshtirnoq ichidagi marosimlarning insonlarga, oilaga foydasi bormi? Ularni kimlar oʻylab topayapti?
Bolalikda, "qirq kechayu qirq kunduz toʻy beribdi va murodu maqsadlariga yetishibdi”, deb yakunlanuvchi ertaklarni koʻp eshitganmiz. Hozirgi toʻylarimiz ham shu iboraga oʻxshab ketayapti. Biroq qirq kecha-yu qirq kunduz qilinayotgan toʻylar yakuni qanday boʻlayapti? Ikki yosh murodu maqsadlariga yetishib baxtli boʻlayaptimi? Afsuski yoʻq. Xalqimizda asalning ham ozi shirin degan maqol bor.
Biz tejamkorlikni chetlab oʻtib isrofgarchilikka yuz tutishimiz bu nafaqat moddiy zarar, balki, musulmonchiligimizga ham zid boʻlgan salbiy illatdir.
Nega yapon yuz yil yasharu,
Oʻzbek buncha yoshga bormaydi.
Chunki yapon bizdek qorongʻu,
Sahar turib oshga bormaydi.
Garchi bizdan yuz bor farovon,
Garchi bizdan yuz karra toʻqdir.
Toʻy xarjida yuzta boy yapon
Bir kambagʻal oʻzbekcha yoʻqdir”, - deb yozadi E.Vohidov. Bu soʻzlarning zamirida maʼno koʻp. Faqat chuqurroq mulohaza qilishimiz lozim. Bu haqda juda koʻp gapirilayapti, yozilayapti. Ammo xulosa chiqarolmayapmiz, deb oʻylab qolaman. Ayniqsa bugungi kunga kelib, qiz chiqarish oʻgʻil uylantirishdan ham qiyinroq boʻlib bormoqda. Hayotimiz toʻkis, baxtimiz bekam boʻlgan dorilomon bir paytda oʻylab koʻraylik: biz bu kunlarga qanday erishdik?
Qolaversa sayyoramizning ayrim hududlarida ochlik, yoʻqchilik hukm surayotgan bir davrda, biz toʻqchilikning qadriga yetmay, isrofgarchilikka yoʻl qoʻyayotganimiz yoʻqmi? Bu dabdababozliklarda faqatgina kattalarni ayblash nooʻrin. Sababi mana shu isrofgarchilik atalmish salbiy illatga qaysidir maʼnoda yoshlar ham yoʻl qoʻymoqdalar. Bunga yaqqol misol – toʻy sayllari "gulyanka”lar. Kelin-kuyovlarimiz eng soʻngi rusumli mashinalarda saylga chiqishadi. Bundan tashqari kuyov tarafdan va kelin tarafdan yana bir qancha mashinalarni orqalariga ergashtirib ulov serqatnov boʻlgan koʻchalarda, yoʻllarda shunday palapartish harakatlanishadi. Xolbuki, koʻplab yoʻltransport hodisalari mana shu marosimlarda sodir boʻlmoqda. Mana shu nomaqbul odat qanchadan-qancha yoshlarning hayotiga zomin boʻldi...
Toʻylarimiz kamchiliklardan xoli boʻlib, haqiqiy baxt ostonasi boʻlsa, kelin-kuyovlar murod-maqsadlariga yetishsa, qaniydi.
Aziza MADRAHIMOVA,
Mangʻit Iqtisodiyot kolleji oʻquvchisi.
Foto: http://www.haqida.uz
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
